De na-smaak van vakantie

In geuren en kleuren vertellen over je heerlijke vakantie? Die uitspraak komt niet zomaar uit de lucht vallen. Hoewel de invloed van een geur vaak moeilijk onder woorden te brengen is, blijkt geur een belangrijke schakel om emoties en herinneringen op te halen. 

Geur is ook één van de zintuigen die je smaak beïnvloedt. Een bepaalde geur doet soms niet alleen je speeksel kliertjes opleven, het kan zelfs een compleet plaatje van sfeer en gevoel bij je oproepen.

Marcel Proust-effect

Niet gek dus dat je soms zo naar die bijzondere pastasaus of fles wijn kan terugverlangen… de na-smaak van vakantie. A la recherche du temps perdu. Marcel Proust schreef al over wat een geur met je kan doen. Het boek was verplichte kost voor mijn studie, maar nu na zoveel jaren snap ik echt de essentie: hoe dat kleine Madeleine-cakeje hem haarfijn terugbracht naar de keukentafel van zijn oma waar hij vaak vertoefde…

Hebben we niet allemaal zo ons typische comfort food waarmee we dat (vakantie) gevoel of die bijzondere plek langer kunnen vasthouden? “Ja”, beaamt Wereldwijf Yvonne die nog altijd kan terug verlangen naar haar tijd in Libië. Ze zucht: “waar moet ik beginnen? Ik mis de volle smaken van het fruit en groente in Libië. Ik heb gelukkig alle kruiden in mijn Hollandse keukenkastje, zodat ik wel de gerechten kan maken, maar als ik nu Labnan eet of Aseeda dan komt de heimwee in volle omvang binnen!”

“Gisteren”, gaat ze door, “deelde iemand uit Derna, een prachtige en zeker bijzondere stad in Libië, een foto van druiven op Twitter. Een aanval van verlangen was het gevolg en herinnerde me dat ik van een kennis een tas vol druiven kreeg. ‘Lekker’, dacht ik, toen ik de tas kreeg. Alleen nadat ik één druif had opgegeten veranderde er iets. Dit was niet lekker, dit was magisch. Een smaak, zoals nog nooit één druif ooit had geproefd: zo vol, zoet en zo puur! De suiker stroomde eruit… In Libië heb ik geleerd wat de zon doet voor de smaak van groente en fruit. Ik heb er kennis gemaakt met de meest heerlijke dingen, maar die druiven – toen werd ik mij bewust hoe iets gewoons, opeens zo bijzonder kan worden.”

Marieke woont in tropisch Dominica en kan zich enorm verheugen op de kroketjes, appels en lekker vers brood als ze weer naar Nederland gaat. Vind ze het dan niet lastig als ze weer teruggaat? Zeker niet want dan krijgt ze die thuissmaak snel te pakken met het vooruitzicht op lekker vers kokosnoot water en gebakken breadfruit en plantain. Tja, dat is een voordeel van een Wereldwijf zijn: best of both worlds!

Not my cup of tea

Maar, soms brengt geur wel een mooie herinnering boven, maar willen je smaakpapillen beslist niet nog een keer de confrontatie aan. Ken je dat? Wereldwijf Ing in ieder geval wel. Ze vertelt, “járen terug maakte ik een grote rondreis door India en Nepal. Na een paar weken door Noord India te hebben gereisd kwamen we aan in Nepal. Daar bezocht ik een Tibetaans vluchtelingenkamp. Deze Tibetanen waren gevlucht voor het Chinese regime en vonden een veilige plek in (oa) Nepal.”

“Tijdens die rondreis heb ik geleerd hoe thee smaakt op diverse plekken. India is natuurlijk bekend om zijn thee, maar ik was destijds onbekend met hoe dat smaakte. Dat was even wennen en al gauw leerde ik dat een beetje melk erin de ergste bitterheid wegneemt van loeisterk gezette thee. Inmiddels gepokt en gemazeld (dacht ik) accepteerde ik een kop thee bij de Tibetaanse vluchtelingen. Uiteraard ook daar met melk. Ik nam een slokje en wist direct niet waar ik het moest zoeken. Het was niet een beetje niet te drinken, het was ronduit smerig! Het bleek traditionele Tibetaanse yak butter tea te zijn. Het smaakte -voor mij- in de verste verte niet naar thee. Het was vet en zoutig…”

“Ik heb ongelofelijk mijn best gedaan de gastvrouw niet te beledigen en het kopje thee leeg te drinken. Ik zal groen van ellende hebben gezien want de Tibetaanse vrouw keek me aan met een gezicht van ‘gaat alles wel goed met je?’. Toen ik na een paar slokjes ook nog eens braakneigingen kreeg heb ik met schaamte het kopje neergezet en met handen en voeten uitgelegd dat ik het ontzettend lief vond maar het serieus niet weg kreeg. Voor geen geld in de wereld neem ik ooit nog een slok Tibetaanse butter tea!”

Smaak(makers) uit de lokale supermarkt

Kortom, geur en smaak kunnen je dus zeker helpen om dat vakantie gevoel langer vast te houden. Daarom is het ook altijd leuk om de lokale supermarkt door te struinen. Wat staan daar voor andere producten tussen de pasta en risotto? Of couscous en quinoa? Waarschijnlijk de ingrediënten die net die volle bijzondere smaak aan de saus of marinade geven. Kopen en meenemen! Precies wat Yvonne dus doet met kruiden om even de geuren en kleuren van Libië in haar keuken terug te halen.

Duik je eigen keuken in met je gekochte smaakmakers en laat je gedachten terug zweven naar dat moment op dat leuke terras in Italië toen je de eerste hap nam van de saus. Of toen je beet in die gegrilde garnalen op die leuke markt in Indonesië. Wat proefde je? Lukt het je die unieke smaak in je eigen keuken terug te toveren? Misschien is het eindresultaat niet perfetto maar het geeft je wel a sniff of happiness – een vleugje geluk.

En dan nog dit: typisch Nederlands! 

Wie kent ze niet? De Nederlanders die niet vertrekken zonder de piepers in het kastje van de sleurhut of de pot pindakaas in de koffer? En ja, we steken hand in eigen boezem want reken maar dat koffers gevuld worden met Hollands lekkers als wereldwijven terugkeren naar huis. Verrassend genoeg missen Nederlanders op vakantie nog het meest hun daags kopje eigen filterkoffie en … mayonaise. En inderdaad. De zuur-romige smaak van Hollandse mayo… het water loopt me ineens in de mond. Mayo is in de VS zeker ook te koop, maar komt nooit standaard mee bij de bestelde frietjes. Ketchup. Mosterd. Azijn. Zout en natuurlijk peper. Het staat standaard klaar op je tafel, maar de mayo? Daar moet je hier altijd expliciet om vragen.

Smaak te pakken? 360 met de Wereldwijven

Geregeld snijden we thema’s aan of stellen we elkaar onderling vragen over specifieke onderwerpen. Gewoon omdat we nieuwsgierig zijn en wel eens willen horen hoe een ander over zaken denkt of met bepaalde issues omgaat. Die artikelen krijgen een eigen plek op de website onder de noemer ‘360 met de Wereldwijven‘ – een 360 blik over één vraag of onderwerp. Nieuwsgierig wat we de afgelopen jaren publiceerden? Lees het hier: 360 met de Wereldwijven.

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon sinds kort in San Diego, Californië na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, dichteres en fotografe. Een kinderboekenserie vordert gestaag. Voor De Wereldwijven blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.