Emigreren – Hoe blijf ik mezelf in een andere wereld

Het buitenland kent andere gebruiken, normen en waarden en taal. Op vakantie is een ander land dikwijls interessant, veelal doe je andere dingen en/of eet je ook anders dan in Nederland. Desalniettemin kom je vaak op plekken die zoveel mogelijk de thuissituatie nabootsen en zorgen voor herkenning zoals een hotel met een goed matras, warm water, een douche en toilet.

Echter, emigreren en wónen in een ander land is een ander verhaal. Dan moet je dealen met een dagelijks leven dat anders is en soms weerstand oproept wat uiteindelijk een behoorlijk confrontatie met jezelf teweeg kan brengen.   

Emigreren is je aanpassen en verwachtingen bijstellen

Op het moment dat ik Senegal ‘binnenstapte’, aanvaardde ik wat op me afkwam en had ik geen grote verwachtingen. Ik had duidelijk Nederland achter me gelaten, startte leergierig in mijn nieuwe vaderland en deed dingen die ik in Nederland nooit had gedaan. Zo deed ik de eerste 10 maanden de was op de hand omdat ik geen machine had en ging mijn nieuwe omgeving verkennen. Daarbij kwam ik in een wereld terecht die mij als anders zag. Ik had immers een andere huidskleur en sprak de Senegalese taal (Wolof) niet. Gelukkig was ik samen met mijn wijlen man Samba, die mij introduceerde en ondersteunde in het leggen van contacten in mijn nieuwe wereld.

Het was overigens voor hem ook aanpassen, want hij werd door mij ook anders benaderd. Een man met een witte vrouw heeft het voor elkaar, zeker financieel. Er werd opeens met een Jaloerse blik naar hem gekeken in zijn eigen vertrouwde omgeving. Daar had hij moeite mee en verloor diverse vriendschappen. Ook voor hem gold dat hij opnieuw zijn positie in eigen land moest bijstellen. 

Kleur bekennen, of je wilt of niet

Door mijn huidskleur herkenden mensen mij al snel en wilden graag alles van mij weten. Nieuwsgierigheid is de Senegalees niet vreemd en ik werd vaak aangesproken. Zo wilde men heel graag weten waar ik vandaag kwam, wat ik in Senegal deed en/of ik getrouwd was. Doodvermoeiend vond ik dat. Bovendien stuitte ik al snel op de diepgewortelde idee dat alle witte mensen rijk zijn en dat wit ‘beter’ is. Helaas zorgt deze gedachte (wit = beter) ervoor dat je in een bepaalde hoek wordt geplaatst waar je juist niet wilt zijn. Je wilt er juist graag bijhoren en geaccepteerd worden zoals je bent, ongeacht kleur of financiële status!

Ondertussen ben ik erachter gekomen dat ik een buitenstaander zal blijven. Door mijn huidskleur en andere gewoonten die ik niet wil verloochen. Ik rijd bijvoorbeeld op een fiets en heb twee honden, en beide zijn hier niet gebruikelijk.

Mijn ‘bescheiden’ mening telt hier niet

Gelukkig heeft mijn ‘uitzonderingspositie’ mij er niet van weerhouden om gewoon te doen wat iedereen doet. En dat wordt zeer op prijs gesteld (zoals het maken van een praatje met deze en gene). Mijn open houding zorgde ervoor dat ik in de loop der tijd steeds meer geaccepteerd werd als Helga en nu heb ik er vrede mee dat er altijd wel een zekere distantie zal blijven omdat ik een andere huidskleur heb.

Toch zijn er wel zaken waar ik moeite mee heb. Gewoon omdat ik anders ben grootgebracht en soms anders denk. Zo interpreteer ik bescheidenheid als een belangrijke waarde, maar in Senegal kom je daar niet ver mee. Je moet gewoon voor jezelf opkomen. Dus in een winkel voordringen en wapperen met je geld. Ondertussen snap ik deze ‘brutale’ houding wel. Opkomen voor jezelf in een samenleving waar het iedere dag een uitdaging is om voldoende eten op tafel te hebben. Bovendien kun je je ook de vraag stellen, “wat houdt bescheidenheid eigenlijk in?” Is mijn Nederlandse directe houding zo bescheiden? 

Waarden en normen – wat is echt belangrijk?

Ook ben ik me meer gaan afvragen waarom het soms lastig is om andere normen en waarden te accepteren. Dat werkt relativerend, in plaats van in de contramine gaan, ontstaat er een open blik en meer begrip. Mijn twee honden bijvoorbeeld worden gezien als vies en bedreigend, terwijl ze voor mij heel belangrijk zijn. Daarom heb ik mijn uitlaat momenten zo aangepast dat niemand last van ze heeft. Als iemand nu toch nog een opmerking heeft, is dat jammer.

Of als ik denk dat iets tegen mijn eigen ik indruist, dan vermijd ik de situatie (persoon) of communiceer daarover. Zoals het te laat komen (wat hier heel gebruikelijk is); ik zeg gewoon dat het me stoort. Natuurlijk wil ik ondanks mijn aanpassingen ook mezelf kunnen zijn met mijn Nederlandse achtergrond. Verder maak ik grapjes om te nuanceren, wat erg gewaardeerd wordt in Senegal. En soms heb je een klik met iemand of juist niet: tot slot zijn we toch allemaal mensen?

Ik. moest alle facetten van mijn persoonlijkheid onder de loep nemen door mijn emigratie. Sommige heel intense, andere weer verrijkend, maar ik moest ook veel loslaten. Ondertussen heb ik mijn eigen nieuwe wereldje gecreëerd, waarin ik een aantal aanpassingen heb gedaan maar wel mezelf ben gebleven. Hierdoor ben ik tevreden en voel me op mijn plek en geniet van de mooie dingen in het leven.