Ik ben in de wieg gelegd als bijenkoningin

Op de thee bij Sonne, de bijenkoningin. Na zo’n bezoek weet je meer van bijen dan je ooit voor mogelijk kan houden. Ooit van grasfalt gehoord? En files op vluchtroutes?

‘Niet door de vliegroutes lopen,’ roept Sonne haar high tea gasten toe waarvan er een van het pad is afgedwaald en voor de bijenkorven staat. Onwetendheid maakt blind, maar als één van de high tea gasten weet ik zeker dat na vanmiddag mijn ogen zullen open gaan voor een nieuwe wereld. Het is tweede Pinksterdag wanneer Sonne Copijn haar Bee High Tea organiseert in Groenekan bij Utrecht.  

Wondere bijenwereld

Het landhuis waar zij iedereen verwelkomt, is omgeven door alles wat bloeit. Het is een oase van rust. Onder de oude appelbomen staan ronde tafeltjes met stoelen opgesteld in de schaduw. En op een lange tafel staan de biologische taarten met thee en koffie en water met citroen. Geen overbodige luxe met deze warmte. Sonne begint haar verhaal. 

‘Ik ben in de wieg gelegd als bijenkoningin. Vlak voor mijn geboorte vlocht mijn vader een wiegje voor mij zoals hij een bijenkorf vlocht. En boven mijn wieg hing een gouden honinggraatje’. 

Met een theatervoorstelling ‘Door het oog van de Bijen’ neemt zij ons allemaal mee naar de wondere bijenwereld. Bevlogen vertelt ze over haar bijen.  ‘Haar meisjes’ zoals zij hen liefkozend noemt. En steeds meer krijg ik bewondering voor de bij en leer ik veel over deze kleine gevleugelde vrienden.

Een bij navigeert op geur en op vormen van huizen en bomen. Maar herkent vormen pas op een meter afstand.  En ook bijzonder is het gegeven dat bijen in zwart wit zien, maar in kleur kunnen kijken, wanneer zij dat willen!  De omgeving in kleuren observeren kost echter veel energie. Het kleurenkijken wordt alleen aangezet wanneer het nodig is om trefzeker op een bloem te landen.

Ondertussen imiteert Sonne de dansbewegingen van een bij. Niet omdat bijen dansen als tijdverdrijf, maar om dat dit de manier is waarop de bijenverkenners aan de anderen doorgeven waar zich in het landschap de bloemen bevinden. Dit doet ze zeer gedetailleerd. Een bij kan een gebied beschrijven van maar liefst 9000 voetbalvelden bij elkaar.

Weilanden als grasfalt

‘Zestig miljoen jaar geleden ontstonden de bloemen en de bijen. Een leven zonder hen is ondenkbaar, maar toch zijn wij hard bezig om ze uit te roeien.  50% van de bijen staat op de rode lijst. Oorzaak hiervan is onder meer onze hoge vlees- en zuivelconsumptie. Onze landbouw is voornamelijk bezig met het verbouwen van veevoer. Wilde bloemen en planten komen niet meer op de akker voor. De weilanden zijn eentonig groen, zonder paardenbloemen en klavers waardoor het grasfalt is. Het is een grote industrie. Maar 75% van al onze groente en fruit moet bestoven worden’.

‘Al het fruit en de diversiteit aan groente op ons bord hebben wij aan bijen te danken. Maar wat als de bijen er straks niet meer zijn?’

Ik heb mijzelf nooit gerealiseerd dat wanneer ik in een appel bijt of eens geniet van een zoetsappige aardbei, ik daar deze kleine vriendjes voor moet bedanken. Tevens heb ik er nooit bij stilgestaan dat de vlees- en zuivelconsumptie roofbouw pleegt op ons mooie groene kikkerland.

Bijen: bijzonder en belangrijk

Na het theaterverhaal van Sonne branden de vragen los. En allemaal worden ze met evenveel enthousiasme beantwoord. Sonne heeft haar verhaal al meer dan duizend keer verteld en waarschijnlijk ook al duizend keer dezelfde vraag beantwoordt. Maar ze beantwoordt hen telkens weer alsof het de eerste keer is dat zij de vraag hoort. Alles heeft zij er voor over om iedereen te laten inzien hoe bijzonder bijen zijn en vooral hoe belangrijk.

Files op vliegroutes

Dan is het moment aangebroken om een bijenkorf van dichtbij te bekijken.  We trekken allemaal de imkerkleding aan waardoor onze armen en hoofd bedekt zijn. Het voelt onwerkelijk om zo dichtbij zwermen bijen te staan. Het gezoem dat ik normaal gesproken angstaanjagend vermijd, zoek ik nu op. De rust van Sonne werkt aanstekelijk. Haar stem klinkt kalmerend en het gezoem maakt mij rustig. Het is lastig te beschrijven, maar het is alsof er een soort innerlijk vrede op mij neer daalt.

Sonne laat de binnenkant van een bijenkorf zien. Het is een en al bedrijvigheid daar binnen in. Niet verwonderlijk, want er zitten tussen de 50.000 en 60.000 bijen per korf.  Sonne wil de korf niet te lang van zijn plek halen. Ze wijst naar de files op de vliegroutes, omdat de bijen opeens hun landingsbaan kwijt zijn.  Zodra de bijenkorf terug op zijn plek staat, lossen de files in de lucht snel op. Uit een andere korf oogst Sonne een klein beetje honing om te laten proeven, want de honing is in de eerste plaats voor de bijen zelf.

Bijenoases

De bijen hebben het moeilijk in de wereld. Onder andere door de klimaatverandering waarbij de bijen in de war raken van de opwarming van de aarde. En dan uiteraard door het verdwijnen van hun voedselweides. De bijenkoningin in Groenekan zet zich met haar hele ziel in voor het overleven van de bijen. Daarvoor heeft ze stichting Bee Foundation opgericht om bijenoases door heel Nederland aan te leggen.  

Zo  werkt ze met gemeentes en boeren om hun maaibeleid aan te passen zodat meer bloemen kunnen bloeien.  Verdwijnen de bijen dan verdwijnen er vogels en dat is het begin van het einde.

Ter afsluiting van de high tea biedt Sonne alle gasten ‘tranen van de zonnegod’ aan. Mede, een bijendrank gemaakt van honing met alcoholpercentage van 11%. Ik moet zeggen, het smaakt goed.

‘De bijen geven ons zoveel goeds en moois, zegt Sonne, en dat is al eeuwen bekend. De mens is alleen vandaag de dag vergeten hoe belangrijk de bij voor ons allemaal is.  En het is mijn taak iedereen wakker te schudden voor het te laat is.’

Sonne Copijn

Steun de bijen door het kopen van een stukje bijenoase.