#AidToo: stop sex in ruil voor voedsel

Marije Elizabeth

Dat #MeToo veel verder reikt dan Hollywood alleen, blijkt wel uit de vele verhalen die uit alle windstreken opduiken. Het is helaas een wereldwijd gebeuren dat er seksueel misbruik plaatsvindt door mensen in een machtspositie.

Wat mij vooral heeft geraakt is het #MeToo gebeuren binnen de internationale hulpverlening, oftewel: #AidToo. Ik woon in Liberia en mijn man werkt hier in een leidinggevende functie voor een NGO. Bekend is natuurlijk het verhaal van die kerel van Oxfam, Roland van Hauwermeiren, die zich in 2010 zou hebben misdragen in Haïti, na de zware aardbeving daar. De eerste aanklacht tegen hem wegens seksueel wangedrag kwam al zeven jaar eerder.

Hij werkte toen voor een NGO in Liberia en is ontslagen wegens het houden van sexfeestjes met vermoedelijk minderjarige Liberiaanse meisjes. Maar aangezien hij zonder verdere aanklacht mocht vertrekken, kon hij nog geen twee jaar later aan de slag voor Oxfam in Tsjaad en na het gebeuren in Haïti naar Bangladesh om te werken voor een Franse NGO.

Alleen in ruil voor seks kregen ze voedsel

Als ik alle artikelen zou moeten lezen over aidworkers die zich hebben misdragen, dan ben ik volgens mij weken zoet. Ik las dat alleen al in 2017 wereldwijd 120 aidworkers ontslagen zijn wegens dergelijk wangedrag. De artikelen die ik op internet lees, gaan van Congo tot Syrië tot Zuid-Sudan en in nog veel meer landen over de hele wereld. Vrouwen en mannen die worden uitgebuit in ruil voor voedsel, medicijnen, een baan of wat dan ook. Vrouwen die worden geïntimideerd en uitgebuit op de werkvloer en hun baan dreigen te verliezen als ze niet meewerken of een klacht indienen.
Ook in Liberia schijnen kinderen, die na de oorlog in kampen zaten, misbruikt te zijn door aidworkers en medewerkers van de VN. Alleen in ruil voor seks kregen ze het voedsel en andere middelen, waaronder medicatie, waar ze eigenlijk gewoon recht op hadden.

Verkrachting en bedreiging op meisjesschool in Liberia

Zojuist is er een documentaire verschenen over de NGO More Than Me, die hier in Liberia zit. More Than Me biedt scholing aan jonge meisjes uit Westpoint, een wijk die behoort tot de armsten ter wereld. De meisjes zijn veelal slachtoffer zijn van seksuele exploitatie. Ik geloof echt dat de oprichtster, de Amerikaanse Katie Meyler, dit werk vol passie en met de beste bedoelingen heeft opgezet. Maar door naïviteit en onkunde lijkt het erop dat dingen mis zijn gegaan. En zo kon het gebeuren dat haar rechterhand, die volgens de docu tevens een tijdlang haar vriendje was, vele leerlingen meerdere malen heeft verkracht. En hierbij werden bedreigingen en omkoping niet geschuwd.

De man die dat deed was een Liberiaan, die zelf ook in Westpoint woonde. Het is dus zeker niet zo dat enkel die rijke westerlingen #AidToo daders zijn. Het is wel zo dat er in vrijwel alle gevallen sprake is van een afhankelijkheidsrelatie tussen dader en slachtoffer. Zoals in het geval bij More Than Me, waar de dader de meisjes dreigde van school te sturen en waar hij een groot aanzien had binnen de wijk Westpoint.

Veel macht maar weinig controle en toezicht

Ik vind dit onbegrijpelijk. Die NGO’s zijn er om mensen te helpen in noodsituaties, mensen geven giften om dit werk te ondersteunen en dan gebeurt er dit. Wat ik wel begrijp is dat aidworkers ook maar gewoon mensen zijn. Het zijn geen superhelden die ergens ver weg mensen in nood redden. Het zijn mensen met een gewone baan (in een misschien niet zo gewone context), die net zo goed aan verleidingen blootstaan als ieder andere professional in een machtspositie. En misschien wel meer vanwege het feit dat de macht en het aanzien dat ze genieten nog wat verder gaat dan in hun eigen land.
Doordat NGO’s hulp, werk en geld bieden, hebben ze een bepaald soort macht in een land. En ze schijnen moeilijk te controleren te zijn. Ik kan me zo voorstellen dat dit zeker in de echte noodgebieden het geval is. Na een natuurramp of een recentelijke oorlog moet er op moeilijke plekken in acute noden worden voorzien. Om van buiten dan een goed zicht te hebben op de integriteit op zo’n plek, lijkt mij knap lastig.

Is iedere NGO nu verdacht?

Het jammere is dat nu vrijwel alle NGO’s en aidworkers verdacht lijken te zijn en dat vind ik pijnlijk. Ik durf zelfs te beweren dat het overgrote merendeel van de aidworkers niet aan dergelijke praktijken meedoet. Sterker nog, dat ze deze praktijken verafschuwen. Maar goed, gezien Oxfam en de vele andere voorbeelden, weet je natuurlijk nooit wat er allemaal speelt binnen een organisatie.

Ik zou willen dat ik met mijn hand op mijn hart kon zeggen dat dit soort praktijken niet plaatsvinden bij de NGO waar mijn man voor werkt. Ze hebben hun richtlijnen en procedures.  En ze doen hun best om hier bewustwording over te creëren, maar het helemaal uitsluiten kan ik natuurlijk niet. Het gaat om zoveel projecten op verschillende plekken in het land en met zoveel (zowel Westerse als Liberiaanse) medewerkers en vrijwilligers.

Wereldwijde cultuurverandering

Ik hoop dat #AidToo eraan zal bijdragen dat alle hulporganisaties hun protocollen en controles zullen aanpakken en aanscherpen, zodat de mensen die ze helpen beter beschermd zijn of veilig hun klacht kunnen uiten. Laat het oprukken van de #MeToo beweging een begin zijn van een veranderende cultuur wereldwijd, ook in de internationale hulpverlening.

Over dit Wereldwijf: Marije Elizabeth - Liberia

Hi, how are you? Ik ben Marije Elizabeth en eind 2017 ben ik vanuit Nederland naar Liberia, West-Afrika verhuisd. Mijn man werkt hier als Finance Manager bij een NGO en samen met onze twee kinderen wonen we in de hoofdstand Monrovia. Leven in een andere cultuur, bijzondere momenten en mooie ontmoetingen: ik schrijf erover op mijn blog en voor De Wereldwijven.