Yvonne keerde terug uit Mexico: ‘Ik koester het voorrecht om een tijdje in een compleet andere en ruwe maatschappij te hebben gewoond.’

Yvonne Janssen - Mexico

9 juli 2020

Het is vandaag precies drie maanden geleden dat ik, vanwege Corona, op advies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, halsoverkop terugkeerde van Mexico naar Nederland. Er was daar destijds nog niet zoveel aan de hand, maar helaas behoort Mexico inmiddels tot de landen waar de infectie- en dodengetallen door Corona oplopen, terwijl in de rest van de wereld een stagnerende trend te zien is.

Om terug te keren van je buitenlandavontuur, zonder dat je je mensen in Mexico gedag hebt kunnen zeggen, en zonder dat je in Nederland je vrienden en familie weer mag zien, voelt onwerkelijk. Gelukkig waren goede vrienden van me zo gastvrij om hun huis voor me open te stellen, totdat ik in Nederland weer werk en een woning zou vinden. En mijn dankbaarheid voor dat uitzonderlijke gebaar van vriendschap is oneindig groot.

Ik ben als rijker mens teruggekeerd

In Nederland heb ik nog twee maanden op afstand colleges gegeven voor de universiteit in Mexico. En na twee weken rust ben ik inmiddels alweer begonnen met mijn mooie nieuwe opdracht in Nederland. Ook mag ik uitkijken naar een leuk appartement in Utrecht binnenkort, waardoor ik wandelend naar mijn werk kan. Wie had dat durven hopen in deze bijzondere tijd, dat alles zo snel zou gaan? Ik niet in ieder geval, dus ik voel me heel erg dankbaar. Dan lijkt mijn leven in Nederland weer ‘normaal’ en mag ik mijn nomadebestaan, in ieder geval voorlopig, vaarwel zeggen.

Op afstand en in alle rust reflecteer ik veel op mijn tijd in, ervaringen, indrukken en levenslessen uit Mexico. Één ding is duidelijk: ik ben als een ander, rijker mens naar Nederland teruggekeerd, met veel meer bagage dan alleen mijn koffer.

Hoed
Acapulco

Trouw aan mijn kernwaarden

Je brein blijkt ook in dit opzicht interessant te werken, in de zin dat ik voornamelijk de mooie herinneringen met me mee heb genomen. En dat terwijl mijn verblijf in Mexico in vele opzichten ook zwaar, moeilijk en eenzaam was.

Zo heb ik op mijn werk leren omgaan met weerstand op alle niveaus, omdat ik andere ideeën had bij academische kwaliteit dan de universiteit. Ondanks alle druk heb ik voet bij stuk gehouden en ben ik trouw gebleven aan mijn kernwaarden. Ik heb vastgehouden aan mijn idee van professionaliteit en mijn verantwoordelijkheid als docent; namelijk mijn studenten met meer kennis en competenties, zoals kritisch denken, wegsturen dan dat zij mijn colleges binnen wandelden. Aangenomen dat ze daar niet alleen iets aan hebben in hun academische carrière, maar ook daarbuiten, in het leven in het algemeen.

Afgaand op de blijk van waardering van een studente, lijk ik in die missie geslaagd te zijn en dat voelt als een enorme voldoening.

Dear Miss Yvonne,

First of all, I want to thank you for sharing your knowledge with us, and especially to convey to us that great concern for humanity. I know our cultures are different, but I’d like to write you this message in the Mexican way.

For me, this class has changed me in many ways as I know that it will not only serve my career but for life. It has given me the opportunity to have a broader view of the world and the country I am in. I have a lot of helplessness and a lot of anger, but I also feel like fighting and changing things. Thanks to your class, I redesigned my life goal.

Personally, I would like to tell you that I admire you very much, for me it has been an honor to have had the opportunity to be your student. I am very sorry that your stay in Mexico has spent so many unfortunate events, I would have liked you to know that human, cheerful and harmonious essence that Mexico represents, unfortunately, the country is in mourning in many ways and its people are desperate.

If at any time you would like to return to Mexico please do not hesitate to contact me.”

Ik ben blij dat ik alles zo betekenisvol heb kunnen afronden en ik hoop dat mijn studenten in hun toekomst veel zullen hebben aan de maatschappijkritische discussies, die we in de colleges met elkaar hebben gehad.

Op afstand zie je alles veel scherper
Één van de drie meest vooraanstaande privé-universiteiten van Mexico, waar ik docent was.

De rijkdom van wonen in het buitenland

Weer terug in Nederland, denk ik vooral terug aan alle mooie mensen, die ik heb ontmoet, het plezier, dat ik met hen heb gehad en de waardevolle gesprekken, die ik met hen heb gevoerd. Ik koester de levenslessen en het voorrecht om enige tijd in een compleet andere en ruwe maatschappij gewoond en gewerkt te hebben. Ik verwarm mij aan wat ik tijdens het reizen heb mogen zien van de adembenemende rijkdom aan natuurlijke schatten, die Mexico rijk is.

Op afstand zie je alles veel scherper
De vulkaan van Puebla, Popocatépetl.

Als mensen aan me vragen of ik spijt heb van mijn keuze om naar Mexico te gaan, dan is mijn antwoord volmondig nee. Ik heb enorm veel geleerd dat ik onmogelijk uit boeken zou hebben kunnen halen. Wat ik met al deze indrukken ga doen? Dat antwoord moet ik voorlopig nog even schuldig blijven. Ik denk dat deze hele ervaring nog even moet indalen, voordat ook dat concreet wordt.

Ik begrijp in ieder geval veel beter hoe het voelt om in één van de meest onveilige landen van de wereld te wonen en werken. Daardoor voel ik veel meer compassie voor de enorme Mexicaanse bevolking van 126 miljoen mensen, voor wie dit de dagelijkse realiteit is.

Vrijheid en verandering

Een studente begon haar presentatie ooit met:

“Ik wil het hebben over vrijheid. Ik ben erg benieuwd naar dit concept, want ik heb het in mijn leven nog nooit mogen ervaren.”

Toen zij dat zei, schoten de tranen in mijn ogen en brak mijn hart in duizend stukjes. Want iets dat voor ons zo vanzelfsprekend is, gun ik oprecht iedereen in de wereld. Vrijheid is niet voor niets een fundamenteel mensenrecht. Ik merk dat ik in Nederland vaak aan deze uitspraak terugdenk, want die is écht bij me binnengekomen. Graag zou ik hier natuurlijk iets aan willen veranderen, maar de vraag is, hoe in vredesnaam?

Een andere studente kwam na een college een keertje met me praten en vertelde me dat ze uit één van de gevaarlijkste regio’s uit het zuiden van Mexico komt. Dat geweld voor haar normaal was. Dat ze geen goed onderwijs had genoten en dat haar Engels niet zo goed was. Ze deelde ook met me, dat haar medestudenten haar voor mijn vak hadden gewaarschuwd, vanwege het Engels, de complexe inhoud, én vanwege mij als kritische en veeleisende docent. Toch had ze besloten zich voor mijn vak aan te melden, omdat ze ervan overtuigd was dat je niks leert als iets makkelijk is.

Ze was blij met haar beslissing, omdat ze zich door mijn colleges voor de eerste keer in haar leven had gerealiseerd, dat de onveiligheid waarmee zij is opgegroeid, allerminst normaal is, en onder internationaal recht zelfs gekwalificeerd wordt als misdaden tegen de menselijkheid. Samen met genocide, oorlogsmisdaden en agressie erkend als de ergste misdrijven die er bestaan, omdat ze de gehele rechtsorde raken.

Ook deze studente gaf me aan het hier niet bij te willen laten en zich voor verandering te willen gaan inzetten, al weet ze nog niet hoe. Ik ben blij, dat ik, in ieder geval bij een aantal studenten, dat vlammetje opnieuw lijk te hebben doen ontsteken.

Suenos
Dat je dromen groter mogen zijn dan je angst.

De toekomst

Ook nu ik weer in het veilige Nederland terug ben, zal ik voor altijd een lijntje met Mexico houden. Ik denk dagelijks aan mijn Mexicaanse studenten, collega’s en vrienden en hoop dat het hen goed gaat, te meer ten tijde van de COVID-19 pandemie, die zowel de medische als ook de economische tekortkomingen van Mexico blootlegt. Zowel voor hen als voor heel Mexico hoop ik, in tegenstelling tot alle verwachtingen, dat er in de nabije toekomst een fundamentele positieve verandering op allerlei fronten teweeg zal worden gebracht.

“You get a strange feeling when you leave a place, like you’ll not only miss the people you love, but you miss the person you are at this time and place, because you’ll never be the same person ever again.” Azar Nafasi

Over dit Wereldwijf: Yvonne Janssen - Mexico

Yvonne Janssen - Mexico
Hola! Sinds zomer 2019 werk ik als docent duurzaamheid en internationaal recht & mensenrechten aan de universiteit IBERO in Puebla, Mexico. Ik heb een grote passie voor mensen, sport, muziek, de wereld en het leven. Als columniste voor De Wereldwijven deel ik mijn professionele en persoonlijke ervaringen, indrukken en perspectieven graag met jullie en breng ik Mexico hopelijk een beetje dichterbij.