Meer dan een dipje?

Gastschrijfster

Hoe herken je op tijd dat er meer aan de hand is dan een onschuldig (winter)dipje bij jouw naasten? En hoe ga je vervolgens samen om met deze psychologische problemen, terwijl je in het buitenland woont?

Verhuizen naar het buitenland wordt geassocieerd met living the dream. Continue schijnt het zonnetje in jouw nieuwe woonplaats, de uitzichten zijn idyllisch en vrienden en familie die in Nederland zijn achtergebleven, vragen je bijna dagelijks om nieuwe foto’s. Echter, dit ideale plaatje in het buitenland wordt soms beladen door de vele problemen en uitdagingen die ook bij het expat-leven horen. Waar je zelf misschien vooral de voordelen ziet van jullie bijzondere avontuur, kan het bijvoorbeeld voor jouw partner veel moeilijker zijn om zich aan te passen aan de nieuwe taal en cultuur. Misschien was jouw dochter in Nederland het populairste meisje van de klas, maar lukt vrienden maken in jullie nieuwe land ineens veel minder goed. 

Iedereen heeft wel eens last van een slechte dag of een kleine dip, maar wanneer is er meer aan de hand? En hoe kun je dit herkennen bij jouw naasten? Als je op tijd de signalen van een psychologisch probleem kunt identificeren, kun je op tijd jouw hulp als luisterend oor aanbieden en kunnen jullie samen vroegtijdig professionele hulp inschakelen. Zo kan jullie nieuwe leefsituatie alsnog voor iedereen uit jouw gezin of huishouden een waar avontuur worden, waar jullie altijd zo van hebben gedroomd.

Gezondheid
Foto’s: Psycholoog op afstand

Waarom vroegtijdig hulp zoeken zo belangrijk is

Wat we vaak doen als we psychologische problemen ervaren, is deze onderdrukken. En dat lukt meestal prima; het leven gaat door en je doet wat je moet doen. Vaak kunnen we heel goed verhullen aan de buitenwereld wat er van binnen allemaal bij ons speelt. Maar dit kost ongelooflijk veel energie. Depressies en andere psychologische klachten spelen zich niet alleen mentaal af, deze hebben effect op ons hele lichaam. Waar een gezonde geest zorgt voor ontspanning van je spieren en voor meer energie, zorgen psychologische problemen juist voor oververmoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn en soms zelfs voor onverklaarbare pijntjes op de meest vreemde plekken.

De rechtstreekse verbinding tussen lichaam en geest maakt dat we onze mentale gezondheid net zo serieus moeten nemen als onze fysieke gezondheid. Bij een griepje met koorts blijven we allemaal thuis, slikken we paracetamol en nemen we extra vitamines in. Waarom blijven we dan wel doorlopen met een hoofd vol stress, angstgevoelens of depressieve gedachten?

Gezondheid

De signalen herkennen

Omdat het zo belangrijk is er vroeg bij te zijn als iemand psychische problemen ervaart, is het belangrijk de signalen van psychologische problemen te kennen en te kunnen herkennen. Dit is echt niet altijd even gemakkelijk en ook zeker niet zwart-wit (niet iedereen die zich even niet goed kan concentreren, is gelijk depressief), maar deze tien signalen zouden wel indicatoren kunnen zijn dat er wellicht psychologische hulp nodig is:

1. intensiteit van emoties

Je partner laat een bakje met de net afgewogen rijst vallen en schreeuwt alles bij elkaar. Ja, natuurlijk is het irritant om al die korreltjes weer op te moeten rapen, maar er is toch niet echt zo veel aan de hand? Mensen die last hebben van psychologische klachten, ervaren een hogere intensiteit van emoties. Ze huilen bijvoorbeeld veel sneller en irriteren zich aan de kleinste dingen.

Dit relateert vaak aan een gevoel van wanhoop, omdat de situatie soms uitzichtloos voelt. Precies andersom kan trouwens ook. Bij sommige mensen vlakken emoties juist enorm af als ze zich niet goed voelen. Ze hebben een muur opgetrokken om alles wat lastig is en emotioneel kan zijn te ontlopen.

2. Slapeloosheid

Als jouw naaste steeds slechter in slaap kan komen ‘s nachts, veel wakker ligt of elke avond enorm laat naar bed gaat kan dit ook een teken zijn dat er wellicht meer aan de hand is. Slaaptekort en een slecht slaapritme kunnen op hun beurt depressies ook versterken of uitlokken. 

3. Eetproblemen

Zelf heb je vast ook wel eens ervaren dat als je somber bent, dat je eten dan ineens veel minder goed smaakt. Mensen met psychologische klachten eten daardoor soms ineens veel minder of juist veel meer (en ongezond) en hebben vaak weinig motivatie om maaltijden te bereiden.

4. Minder zin in seks

Naast minder zin in eten, kan ook minder zin (dan gebruikelijk) in seks een signaal zijn dat jouw partner zich niet op z’n best voelt. Dat hij of zij nooit meer zin lijkt te hebben, heeft niets met jou te maken. Depressie verlaagt je energielevel, de wil om dingen te ondernemen en kan ook een flinke deuk in je zelfvertrouwen geven.

5. Toenemend drugs- en/of alcoholgebruik

Waar het eerst om één onschuldig biertje op de bank ging, staan er inmiddels steeds meer lege flesjes in de schuur. De mentale problemen kunnen zo heftig aanvoelen, dat jouw naaste het gevoel krijgt zich te moeten verdoven om ermee om te kunnen gaan. Het lijkt even alsof de effecten van alcohol en drugs de klachten verlagen, maar uiteindelijk voedt overmatig drugs- en/of alcoholgebruik de psychologische problemen juist alleen maar meer. 

6. Concentratieproblemen

Merk je dat jouw partner of kind steeds vaker de draad kwijtraakt als jullie een gesprek hebben? Of moeite heeft met het volgen van een simpele film? Ook concentratieproblemen kunnen een indicatie zijn van geestelijke problemen. Net als plotselinge vergeetachtigheid, besluiteloosheid en traagheid.

7. Onrustig 

Mensen met psychologische klachten vinden het vaak lastig om stil te zitten, ze zijn onrustig. Denk bijvoorbeeld aan het continue trillend heen en weer bewegen van een been of aan het steeds weer opstaan om iets te pakken of iets te doen terwijl jullie lekker rustig op het balkon zitten.

8. Isolatie

Een ander teken dat kan wijzen op somberheid of depressie is jezelf afsluiten van de buitenwereld. Door binnen te blijven, maar ook door bijvoorbeeld altijd de gordijnen dicht te doen en door als je dan toch naar buiten moet jezelf klein en onzichtbaar te maken, bijvoorbeeld door altijd je capuchon of pet op je hoofd te dragen.

9. Stemmingswisselingen

Psychologische problemen uiten zich daarnaast ook in stemmingswisselingen. Het ene moment kan je partner vrolijk staan te fluiten en te dansen, het andere moment is alles even te veel en wil hij of zij alleen maar cocoonen op de bank.

10. Verandering van gedrag

Dit signaal is afhankelijk van het karakter van jouw naaste. Was jouw kind altijd heel behulpzaam en rustig, maar nu ineens respectloos en onhandelbaar? Of was jouw partner extreem voorzichtig en maakt hij of zij nu ineens impulsieve, onverwachtse beslissingen? Extreme gedragsveranderingen gaan vaak gepaard met een achterliggende oorzaak. 

Nogmaals, bovenstaande signalen zijn absoluut geen één-op-één bevestiging dat jouw naaste last heeft van psychologische problemen zoals somberheid of een depressie. Maar als een aantal van deze signalen langere tijd blijven aanhouden of verergeren, is het wel belangrijk om actie te ondernemen.

Ook als je twijfelt…

Bij twijfel in deze situatie, zeggen we altijd: doen. Psychologische klachten starten vaak onschuldig, maar kunnen ernstig toenemen als er niet bijtijds iets mee wordt gedaan. Zelfs als je ondanks het gebrek aan bovenstaande signalen het idee hebt, dat er iets niet helemaal goed gaat met jouw naaste, aarzel dan zeker niet om het gesprek te beginnen. Dat is even lastig, maar een veilige omgeving waarin iedereen zich vrij voelt zijn of haar gevoelens uit te spreken kan nooit kwaad, of er nu wel of niet sprake blijkt te zijn van een mentaal probleem.

Gezondheid

Maar hoe onderneem ik dan actie?

Dichtbij iemand staan met psychologische problemen is ontzettend zwaar. Je wilt graag helpen, maar je wilt ook niet over iemands grens heen gaan en te dichtbij komen. Om iemand te helpen, moet deze persoon echt eerst zelf geholpen willen worden. Mensen hebben de neiging problemen te onderdrukken en te ontkennen. We vertellen onszelf dat als we niet toegeven dat we hulp nodig hebben, het probleem er ook niet is. Als je appartement vol rotzooi ligt en je binnen enkele uren bezoek verwacht, gooi je alle troep in de kast en draai je de sleutel om. Er lijkt niets aan de hand, maar elke keer wordt de kast iets voller, tot er uiteindelijk niets meer bij past. Dat is eigenlijk hetzelfde bij psychologische problemen. 

Het eerste gesprek starten is moeilijk, hoe dan ook. Waarschijnlijk zal jouw naaste dit zelf daarom ook niet zo snel doen en kan het juist heel fijn zijn als jij wel het initiatief durft te nemen. Probeer vooral een kalme en open houding aan te nemen. Forceer niets en kom ook niet gelijk met oplossingen. Zorg dat je niet (ver)oordeelt, maar vooral een luisterend oor biedt. Niets is gek en niets is taboe. Zo bied je ruimte aan je naaste om te vertellen wat hij of zij wil vertellen. Houd na dit eerste gesprek actief contact en probeer samen leuke dingen te doen. Laat zeker ook de mooie kant van het expatleven zien. Bovendien kun je proberen de omgeving te betrekken en zo een netwerk van steun voor jouw naaste te creëren.

Psycholoog op Afstand

Het zou kunnen dat jouw naaste het té lastig vindt om zijn of haar emoties op tafel te gooien bij bekenden en liever (eerst) met een objectieve vreemde zou willen praten. Jullie zouden dan samen kunnen overwegen om professionele hulp in te schakelen.

Om professionele hulp in te schakelen moeten veel Nederlanders al een drempel over, laat staan als je als expat, digital nomad of migrant in het buitenland woont. Therapie in een vreemde taal en in een andere cultuur is niet ideaal. Daarnaast weet je niet zeker wat de kwaliteit van de zorg hier is en wat er nou wel en wat er nou niet door de verzekering wordt vergoed. 

Psycholoog op Afstand heeft veel Nederlanders in het buitenland, waar ook ter wereld, kunnen helpen met online therapie. Het team van Psycholoog op Afstand bestaat uit bekwame en gepassioneerde (Gz-) psychologen en een BIG-geregistreerde psychiater en biedt jou en jouw naaste de volgende voordelen:

  • Je wordt direct geholpen, zonder lange wachtrij;
  • Bepaal zelf of je jouw gesprekken graag via (video)bellen, mail of chat voert;
  • Het team van psychologen werkt over de hele wereld, er is dus altijd wel een psycholoog beschikbaar in jouw tijdzone;
  • Doordat de psychologen zelf ook woonachtig zijn in het buitenland, zijn ze bekend met het doen en laten van het expatleven.

Natuurlijk wordt de therapie volledig aangepast op jouw zorgvraag. Na een vrijblijvend kennismakingsgesprek zal de online psycholoog uitleggen hoe hij of zij jouw naaste kan helpen; op welke wijze en in hoeveel sessies. In overleg met jou en jouw naaste wordt vervolgens een plan-van-aanpak voor de therapie opgesteld. Hierbij maakt de online psycholoog gebruik van wetenschappelijk bewezen technieken zoals cognitieve gedragstherapie, EMDR, mindfulness en oplossingsgerichte therapie.

Ben je benieuwd of online therapie iets voor jouw naaste zou kunnen betekenen? Plan hier dan samen een kosteloos kennismakingsgesprek.

Vergeet je ook jezelf niet?

Let ook zeker goed op jezelf als iemand met wie je omgaat last heeft van psychologische problemen. Zet jouw eigen mentale gezondheid nooit op een laag pitje om voor de ander te zorgen. Het is voor jouw naaste hartstikke belangrijk om op jou te kunnen blijven steunen. En juist daarom is het van belang dat ook jij het volhoudt. Dat betekent dus niet méér doen, dan dat je kan en vooral ook om hulp durven vragen. Zowel praktische hulp, zoals het halen van een boodschapje als mentale hulp: zorg dat jij zelf ook met iemand kan praten voor de benodigde steun.

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.