Heimwee. Wat doe je eraan? Of beter: ermee?

Heimwee. Volgens de Dikke van Dale is het ‘een ziekelijk verlangen naar huis’. En òf dat klopt! De eerste keer dat ik heimwee had, was ik vier jaar. Ontzettend ziek was ik ervan. Een conclusie die ik destijds natuurlijk niet zelf trok. Mijn ouders wèl, maar ook pas weken later nadat ik eindelijk weer fris uit de ogen keek en praatjes had.

Voor mijn vaders werk, vertrokken we naar Kenia en de eerste weken bivakkeerden we in een hotel in Nairobi. Pap ging aan de slag, mijn broers naar school en mamma regelde onze eerste weken ter plekke. Het was niet ons eerste buitenlandavontuur, dus dat iemand heimwee kon krijgen, kwam niet bij mijn ouders op.

Letterlijk ziek van heimwee

Ik mocht nog niet naar school, want was nog net een paar maanden te jong en vond het vreselijk. Ik leefde op als mijn broers thuiskwamen en we naar het hotelzwembad gingen. Toen werd ik ziek en dat weet ik tot op de dag van vandaag nog heel goed. Echt heel ziek, met allemaal vage kwalen en flinke koortspieken in de nacht. Precies in de week dat onze verhuiscontainer arriveerde. Mam kon niet anders dan haar koortsige dochter meenemen naar ons nieuwe thuis om ter plekke de verhuizing te coördineren.

Ik kleefde aan m’n moeder en uit pure wanhoop zette ze me in een stoeltje dat mijn opa gemaakt had – haar vader. Daar zat ik, midden in de woonkamer waar de hele karavaan voortdurend langskwam en om mij heen werden dozen uitgepakt. Mamma verdween naar de keuken en trof daar een doos met lekkers uit Nederland: beschuit, rozenbottel-jam, drop en dergelijke. Snel smeerde ze een beschuitje voor me en, zoals ze zelf zegt “vergat mij daar in de woonkamer een beetje in de drukte van de verhuizing”. Toen ze ineens aan me dacht, en bezorgd kwam kijken of het allemaal wel goed ging, ontdekte ze een heel ander meisje.

Een meisje dat gretig uit de ogen keek naar alle spulletjes die om haar heen uitgepakt en neergezet werden. Die avond had ik geen koorts meer. De volgende dag vertrokken we uit het hotel en sliep ik in mijn eigen bed. En vanaf die dag kreeg ik weer praatjes en wilde weer spelen. Als sneeuw voor de zon verdwenen alle ziektesymptomen en was ik weer mijn happy self. Een gevalletje stevige heimwee, concludeerden mijn ouders. Een beschuitje met rozenbottel-jam is nog altijd mijn comfort food als ik ziek ben.

Niet te voorspellen

Niet echt handig als je een wereldwijffie in de dop bent. Later in mijn leven zou het me nog vaker overvallen, maar niet meer zo heftig dat ik er echt letterlijk ziek van werd als toen ik een kleuter was. Toch heeft mijn heimwee, mijn drang naar avontuur nooit in de weg gestaan, zolang ik dat avontuur maar kon delen met anderen. Een geluk dat ik heb gevonden in mijn lief met wie ik zonder nadenken naar ieder land wil afreizen om er te wonen. Een leven als digital nomad is zeker niet voor mij weggelegd. Het is te onrustig en onstabiel voor me. Eenzaam ook en mijn voorkeur heeft toch om me ergens langer te vestigen.

Het gekke met heimwee is dat je van te voren helemaal niet weet of je het ook krijgt. Als kind had ik nooit moeite om bijvoorbeeld bij vriendinnetjes te blijven slapen, en ook ging ik al heel jong met vrienden mee op vakantie in plaats van met mijn eigen ouders. Sterker, mijn moeder verzuchtte nogal eens als ik weer opbelde en vroeg: “mam, mag ik blijven slapen?” Ik was altijd weg en wilde altijd ergens anders spelen. Hoe ik dan als vierjarige letterlijk zo ziek was geworden, maar als sneeuw voor de zon opknapte bij het zien (en proeven!) van alle bekende spulletjes blijft een raadsel. 

Hoe zit dat dan voor de digital nomad? Die reist, werkt en trekt altijd maar weer verder voordat voeten kunnen wortelen. Hebben zij dan geen heiwee? Voelen zij zich nooit eenzaam?

Eenzaamheid is geen onbekende 

Het antwoord is simpel: natuurlijk wel! Maar de mythe rondom het digitale nomadenbestaan is groot. Insta-perfect en zoiets als heimwee, laat staan eenzaamheid past daar niet in. Maar dat wil niet zeggen dat het er niet is. De aanleiding kan heel uiteenlopend zijn, maar is meestal terug te voeren naar fysieke en/of mentale redenen. De meest voor de hand liggende fysieke reden is natuurlijk de afstand van thuis. Of van wat ooit je ’thuis’ was: familie en vrienden die je (tijdelijk) hebt achtergelaten.

Jouw leven is echt heel anders (of minstens in de ogen van het thuisfront heel anders) geworden en dat kan verwijdering geven. Misschien vergelijken vrienden zichzelf met jou en zien ze hun eigen leven als saai of suf, en wordt het contact daarom steeds ongemakkelijker. En contact met lokale bewoners is misschien snel gemaakt, maar heb je met hen ook direct die diepere gesprekken? Vaak niet, want vriendschappen opbouwen heeft meestal tijd nodig en dan ben jij waarschijnlijk al weg. Of zijn zij weer met de noorderzon vertrokken. Na verloop van tijd kan dat gemis steeds zwaarder wegen. En steekt eenzaamheid de kop op.

De mentale druk kan zo niet nog veel zwaarder wegen. En de redenen heel uiteenlopend. Het lijkt allemaal idyllisch zo’n nomadenbestaan en mooie opdrachten realiseren op flipflops. De realiteit is vaker dat je zwoegt om je deadlines op onmogelijke tijden (want x-uur tijdverschil!) te halen. Niet vanuit een hangmat met uitzicht op een azuurblauwe zee waar aan de horizon een paar dolfijnen springen, maar aan een gammel tafeltje op een te klamme of koude kamer van één of ander goedkoop pensionnetje. Geen collega die even een bak koffie voor je haalt. Sterker, de concurrentie onder digital nomads is een stuk feller dan je misschien denkt! Dus als je over toffe projecten praat, is het beter op je tellen te passen met wát je precies vertelt.

Om nog maar te zwijgen hoe je je verdiende geld administreert in Zuid Afrika of Indonesië? De regelgeving wisselt van plek tot plek en nog voor vertrek zul je dat helder moeten hebben. Zeker als je langer dan acht maanden in het buitenland verblijft, want dan moet je je officieel uitschrijven bij de gemeente in Nederland. Iedere keer is het een gedoe om gewoon jouw geld op jouw eigen bankrekening te krijgen. En jij bent degene die het moet doen: weten wat wel en niet kan, hoe het zit met de belastingen, je verblijfsvergunning en je (ziektekosten)verzekering. En uitvogelen hoe je in je eigen oude dag gaat voorzien.

Heimwee? Hulp op afstand

Kortom, het leven van een digital nomad komt met de nodige stress waar eenzaamheid vroeg of laat je leven in kan wandelen. Helaas is het taboe daaromtrent groot, onder andere omwille van die Instagram perfectie en (eigen opgelegde) sociaal maatschappelijke druk. Gek toch, want was het niet die sociale druk waar je wel klaar mee was en je weg uit Nederland ging? Die cirkel kan lastig te doorbreken zijn, juist omdat je je (zo) eenzaam voelt. Want wie wil naar je luisteren? Wie is er om naar je te luisteren? Het thuisfront wil je niet (nog meer) bezorgd maken, maar erover praten met mensen die je net ontmoet hebt, is ook niet eenvoudig. Mogelijk overvalt de eenzaamheid je ook op een moment dat je je project afrondt en eigenlijk verder wilt reizen waardoor een lokale therapeut niet echt een optie lijkt. 

Het klinkt misschien wat vreemd, maar online therapie kan een oplossing zijn. Deze vorm van therapie is locatie onafhankelijk en je therapeut reist als het ware met je mee. Psycholoog op Afstand heeft bijvoorbeeld veel therapeuten die zelf ook (tijdelijk) in het buitenland wonen. Het brengt als groot voordeel dat ze een flexible instelling hebben en niet alleen tijdens de typische kantooruren werken. Nog een voordeel is dat je therapie krijgt in je eigen taal, vaak toch de taal waarin je je diepere emoties het best kunt uitleggen.

Benieuwd of online therapie wel bij jou past? Plan dan hier een kosteloos kennismakingsgesprek. Je kunt direct terecht, zonder wachttijden.

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon sinds kort in San Diego, Californië na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, dichteres en fotografe. Een kinderboekenserie vordert gestaag. Voor De Wereldwijven blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.