Female Genital Mutilation (FGM): een zaak van ons allemaal!

Marije Elizabeth

Per dag worden zo’n achtduizend meisjes besneden, of beter gezegd: zij ondergaan Female Genital Mutilation (FGM). Helaas is het percentage in het land waar ik woon hoog. Ik vond op internet een vrij recent rapport van Unicef, waarin staat dat ongeveer 69% van de meisjes in Soedan, vanaf veertien jaar FGM heeft ondergaan. Op andere pagina’s lees ik weer dat het gaat om ongeveer 87%. Hoe dan ook, iedere vrouw die slachtoffer is van FGM, is er één teveel.

Volgens het rapport gaat het in de hoofdstad Khartoum om iets meer dan helft van de meisjes. Ik woon in de hoofdstad en er gaat geen dag voorbij dat ik hier niet aan denk. Natuurlijk niet de hele dag door, maar vooral wanneer ik over straat loop en andere vrouwen tegenkom. De gedachte dat zij misschien ook slachtoffer zijn van FGM, Female Genital Mutilation, raakt mij iedere keer opnieuw. Meer dan andere zaken.  

Man, vader en strijder

Wat een vreugde gaf het mij dan ook toen ik via via in contact kwam met Eltayeb. Een Sudanese man en fel strijder tegen FGM. Ik hoorde summier wat hij precies doet en ik wilde natuurlijk niets liever dan hier meer over horen. We spraken af op zijn kantoor in Khartoum.

“Op het moment dat ik erachter kwam wat vrouwen door FGM moeten doorstaan, wist ik: dit zullen mijn dochters nooit mee hoeven maken. Oma’s, tantes, de oudere vrouwen in de familie, brachten het onderwerp meerdere keren ter sprake. Mijn vrouw en ik hebben dit altijd afgehouden. Het zijn onze kinderen, het is onze zaak. Daarnaast zijn we het gesprek aangegaan binnen onze familie, met broers, zussen, ooms, tantes. Door onze invloed is binnen onze familie het aantal vrouwen dat FGM heeft moeten ondergaan, beperkt tot een minimum. Sowieso zijn alle meisjes van onder de twintig niet besneden.”

“Ik ben moslim. In de Koran staat niets over FGM. Sommigen menen dat er in de Hadith iets over staat, maar volgens veel Imams is dit erg zwak. Ik geloof dat Allah een vrouw goed gemaakt heeft, daar hoort geen FGM bij. Waarom het wel gebeurt weet ik niet, we kunnen eigenlijk zeggen dat het een traditie is. Sommigen denken dat een vrouw minder is als ze niet is besneden of dat ze hierdoor het gevaar loopt niet te kunnen trouwen. Alsof Female Genital Mutilation het bewijs is van goede vrouwelijkheid. Hoe zou FGM nu de vrouwelijkheid kunnen definiëren?!”

“Ik kwam ermee in aanraking door mijn werk bij een NGO destijds, waar we preventie-projecten uitvoerden tegen FGM. Het is dus begonnen als een werk-ding, maar ik ben ook een vader. Het werd persoonlijk en ook al doe ik nu ander werk, ik blijf hiertegen strijden. Voor mijn vrouw en zussen is het te laat, maar we kunnen wel onze dochters, we hebben er vier, hiertegen beschermen.”

Female Genital Mutilation – Niet alleen een vrouwenzaak

“Er is lang gezegd dat FGM een vrouwenzaak is, mannen bemoeiden zich er niet mee. In de projecten die ik doe hebben we er werk van gemaakt de mannen erbij te betrekken. Laat het een zaak worden van ons allemaal! Met de projecten gaan we langs communities in het land. We organiseren meetings waarbij de Iman, leerkrachten, vroedvrouwen en iedereen met invloed wordt betrokken. Wanneer zij zich uitspreken tegen FGM, wordt ernaar geluisterd.”

Je hebt verschillende vormen van Female Genital Mutulation, waarbij Type 3: infibulation, de meest ingrijpende variant is. Hier gaat het om het wegsnijden van alle delen van het uitwendige geslachtsorgaan, waarna de vagina wordt dichtgenaaid. Dan heb je Type 2: excision, hierbij wordt de clitoris of een deel daarvan weggesneden, evenals de binnenste schaamlippen en soms ook de buitenste. Bij Type 1: clitoridectomy, wordt de clitoris of een deel daarvan weggesneden.  

“Je ziet dat Type 3 vooral nog voorkomt bij nomadenstammen, in andere gebieden en in de steden zie je steeds meer Type 1. Ik geloof dat geen enkele vorm van FGM goed is, maar het is in elk geval beter dan de meest ingrijpende variant. Die laatste heeft invloed op álles. Niet alleen het moment dat de besnijdenis plaatsvindt, maar ook daarna met de menstruatie, de eerste keer en kinderen baren.”

“Het is nu strafbaar, dat is al iets. We proberen met onze campagnes van ‘een traditie die niet goed is’ te gaan naar het criminaliseren ervan. Toch komt het in de praktijk eigenlijk nooit voor dat een meisje daadwerkelijk aangifte doet. Het is de familie die bepaalt en het regelt, een aangifte tegen je familie doe je niet zo snel.”  

“Wat er zou moeten gebeuren is dat FGM systematisch onder de aandacht wordt gebracht. Dat het onderdeel wordt van de educatie, dat er een meldsysteem komt, dat er veiligheidsnetwerken in de communities komen en dat iedereen met invloed erover praat en zich ertegen verzet. Je ziet steeds meer artsen die dit doen, maar verder is het helaas nog onvoldoende. Ik zit daarom ook met regelmaat in radioprogramma’s of in meetings waarin het thema besproken wordt. Maak het onderwerp bespreekbaar!”

Gezondheid - Marije Sas_Female Genital Mitulation
Foto’s Marije

Druppel op de gloeiende plaat?

Met tweehonderd miljoen FGM slachtoffers wereldwijd, heb ik soms het gevoel dat het voeren van campagne een druppel op de gloeiende plaat is. Volgens Eltayeb is dit niet helemaal het geval. “De resultaten zijn er wel, maar er is nog een lange weg te gaan. Ik doe dit werk nu al meer dan zeventien jaar en ik weet dat in Khartoum bijvoorbeeld, het aantal slachtoffers echt is verminderd.”

Zijn er meer Eltayeb’s? vraag ik hem. Meer mannen in Soedan die deze strijd aangaan? Hij lacht breeduit. “Er zijn er wel wat, maar niet veel. De mensen die ertegen strijden zijn toch vooral vrouwen. Wat ook goed is, want een aantal van hen kunnen uit eigen ervaring een rolmodel zijn voor andere vrouwen.”

Lokaal campagne tegen Female Genital Mutilation geeft hoop!

Kort na mijn ontmoeting met Eltayeb hoor ik van een vrouw in Soedan, die campagne heeft gevoerd binnen haar community. Zij heeft hiermee het aantal potentiële slachtoffers van Female Genital Mutilation terug weten te dringen tot nul procent. Dat geeft hoop! Er is nog een lange weg te gaan, zoals Eltayeb al zei, maar ik heb gelukkig mogen ontdekken dat het aangaan van de strijd wel degelijk resultaat geeft.

De Wereldwijven en Female Genital Mutilation

In februari 2019 besteedden De Wereldwijven veel aandacht aan Female Genital Mutilation of naar het Nederlands vertaald, Vrouwelijke Genitale Verminking met een maand lang storytelling en een campagne met de hashtag #uncut. In de aanloop naar de Dag tegen Vrouwenbesnijdenis, die jaarlijks op 6 februari is, zullen we het onderwerp in al haar facetten weer onder de loep nemen. Zien we verandering? Waar? Of wat kan en moet echt beter?

Wil jij graag meepraten over dit onderwerp? Ben je ervaringsdeskundige, hulpverlener, arts of anderszins deskundig op het gebied van Vrouwelijke Genitale Verminking? Dan gaan we heel graag met jou in gesprek! Neem dan contact op via redactie@dewereldwijven.com. Alle informatie wordt strikt vertrouwelijk behandeld.

Hoofdfoto artikel: Wereldwijf Marije in gesprek met Eltayeb op zijn kantoor In Khartoum.

Over dit Wereldwijf: Marije Elizabeth - Soedan

Keef, tamaam? Ik ben Marije Elizabeth en ik woon met mijn gezin in Soedan, omdat mijn man hier een baan heeft als country director bij een NGO. Hiervoor woonden wij voor drieënhalf jaar in Liberia. Het leven in een geheel andere cultuur geeft genoeg stof tot schrijven. Dit doe ik dan ook graag, op mijn blog en voor De Wereldwijven!