Vrouwenrechten in Pakistan zijn belabberd, met rampzalige gevolgen

Wereldwijd zien we dat juist vrouwen na een (natuur)ramp het grootste slachtoffer zijn. Internationale hulporganisaties hebben er wel aandacht voor en geven weerbaarheidstrainingen aan vrouwen zodat ze leren om tijdens en na een ramp beter voor zichzelf op te komen. Maar, het zal je niet verbazen, helaas wordt een sterke vrouw niet in iedere cultuur gewaardeerd. De verwoestende beelden van de overstromingen in Pakistan zullen je niet zijn ontgaan en ook hier zijn het vooral de vrouwen die gedupeerd zijn.

In het overstromingsgebied van Pakistan bevallen momenteel duizenden vrouwen langs het vieze water en in de open lucht. Velen van hen zijn al ondervoed sinds de aanhoudende droogte in het land dit voorjaar. In tijden van rampspoed blijkt vaak hoe slecht het gesteld is met de positie van de vrouw en vrouwenrechten. Ook in Pakistan.

Gezondheid
Fotocredit : goede vriend van Wilma, dominee Barnabas – moeder met kind in rampgebied Pakistan

Veilige plek in een oceaan van water?

Wereldwijf Wilma van der Maten is correspondent voor verschillende media en heeft in de afgelopen twintig jaar al verslag gedaan van menige ramp, maar deze watersnoodramp in het zuiden van Pakistan hakt er bij haar het meest in. Dit is haar verhaal.

In een oceaan van water zitten groepjes vrouwen en kinderen op het enige droge stukje grond. Het is een recht zandpad tussen het water in. Ze proberen zich te beschermen tegen de zon en de regen met zelfgemaakte tenten en ze wachten in de open lucht al weken op hulp. Beelden die net iets te lang op je netvlies blijven hangen. Het zijn de mannen in the survival of the fittest die zichzelf als eerste in veiligheid weten te brengen en op zoek gaan naar eten. Het duurt lang eer ze terugkeren naar ‘huis’ met wat voedsel of, en dat gebeurt ook, ze laten hun gezicht helemaal niet meer zien. Vrouwen klagen niet in dit deel van de wereld. Hun vrouwenrechten zijn als los zand en ze hebben geleerd dat gejammer in hun cultuur weinig uithaalt. Want, wie luistert er nog naar ze?

Mubina, moeder van vijf kinderen, woont met een groepje andere moeders en hun kinderen in een tent. Met honderden andere vrouwen op dit ‘eiland’. Er is een toilet voor de vrouwen in het vluchtelingenkamp aanwezig, maar die wc zit vaak om onbekende redenen op slot. Een man kan even snel ergens hurken en zijn behoefte doen. Voor een vrouw is dat in deze conservatieve cultuur ongepast en dus wachten ze tot het donker wordt voor ze zich ergens, – bosjes en struikjes zijn er bijna niet meer – kunnen ontlasten. Een plek om te toiletteren behoort toch net zo goed tot de meest basale vrouwenrechten?

En waar moeten ze zich überhaupt wassen? Het natuurgeweld heeft alles meegesleurd en het teveel aan water is te smerig geworden. Overal zie je ronddrijvende dode dieren. Menselijk afval en vuilnis. De kans is levensgroot dat je infecties en huidziekten oploopt. Kinderen die het toch drinken, krijgen diarree.

Bevallen in een vervuilde rivier

Hoe slagen deze vrouwen er sowieso in om zich tijdens hun menstruatie schoon te houden? Maandverband bestaat niet op het Pakistaanse platteland. Vrouwen gebruiken oude doeken en wassen ze uit voor de volgende beurt. Nu hebben ze alleen nog hun dupatta, een sluier, waarmee ze hun haren dienen te bedekken en zonder dupatta mogen ze niet hun tent uit.

Internationale hulporganisaties van de Verenigde Naties maken zich vooral grote zorgen om zwangere vrouwen. Bijna een half miljoen staat op het punt te bevallen. Klinieken zijn vernield of door het water onbereikbaar. Vroedvrouwen zijn van hulpverleners zelf slachtoffers geworden. Medicijnen zijn er nauwelijks. De Britse krant the Guardian interviewde tientallen vrouwen na de bevalling. Hun verhalen zijn schrijnend en hun (eerste) kind zag het levenslicht in een auto, ergens onderweg of langs het smerige water in de open lucht. Veel vrouwen hebben te weinig borstvoeding voor hun zuigelingen en babypoeder is maar op enkele plekken aanwezig. Door de tegenvallende oogsten, de droogte van het afgelopen voorjaar, waren veel vrouwen al ondervoed. Het kinderfonds UNICEF waarschuwt voor honger en sterfte onder moeders en zuigelingen.

Vrouwenrechten rampzalig

Rapporten van verschillende internationale organisaties, concluderen al jaren dat vrouwen het meest lijden tijdens iedere ramp. Ze zijn de laatsten die zichzelf in veiligheid brengen omdat ze hun huizen niet durven te verlaten. Bang dat ze geen goede plek kunnen vinden waar ze zich volgens hun cultuur en religie kunnen verbergen. Ook kan bijna geen enkele vrouw zwemmen. Vrouwen die alleen zijn, dus zonder man, zijn bang om verkracht te worden. Je kunt je het niet voorstellen, maar zelfs tijdens rampen vergrijpen mannen zich aan vrouwen.

Het mag duidelijk zijn: vrouwen moeten echt beter beschermd worden. Maar hoe je dat in een land als Pakistan waar de verschillen tussen mannen en vrouwen alleen maar groter worden? En vrouwenrechten als totaal onbelangrijk worden gevonden? Hulpverleners zouden zich meer moeten richten op vrouwen. Er moeten speciale hulpdozen of kits komen met daarin schone onderbroeken, maandverband en natte zeepdoekjes. Ook verstrekking van schone toiletten zouden standaard tot de eerste hulp moeten behoren .

Er is wel aandacht voor, maar vooralsnog een druppel op een brandende plaat. Action Aid Nederland bijvoorbeeld traint vrouwen hoe zij tijdens een ramp de leiding kunnen en moeten nemen. Vrouwelijke leiders, zo is gebleken, vormen vaak de sleutel bij noodhulp en wederopbouw. Ze weten wat belangrijk is en zorgen ervoor dat bijvoorbeeld eten eerlijk wordt verdeeld. Het is echter nog een lange weg voor de vrouw in Pakistan. Een uiterst conservatieve cultuur waar niemand op sterke vrouwen zit te wachten. En al helemaal niet tijdens een ramp. Behalve, uiteraard, de vrouw zelf.

Over dit Wereldwijf: Wilma van der Maten - Pakistan

Hi, Ik ben Wilma van der Maten (1964) en werkte na mijn studies journalistiek en antropologie jarenlang op verschillende redacties van Nederlandse radiostations. Tot ik in 1991 voor de NOS naar Indonesië samen met mijn partner destijds vertrok. Samen adopteerden we de drie maanden oude baby Naomi. Na 25 jaar journalistiek heb ik een toeristenbedrijf - Rural Travel Pioneers - in Pakistan opgezet. 'Sustainable village' toerisme waarmee vooral de lokale economie van het dorp wordt gesteund.