Familie kies je niet uit – Wat als je een slechte band met je ouders hebt?

Gastschrijfster
door gepubliceerd op 8 december 2023Tags: , , , , , ,

“Maar het blijven toch m’n ouders.” Dat denken we vaak, als het contact met onze ouwelui eventjes moeizaam gaat. Maar wat als de boel consequent spaak loopt? Of erger: als het contact ronduit giftig is en een negatief effect heeft op je leven? Een slechte band met je ouders, of het contact zelfs helemaal verbreken, is nog altijd een beetje taboe. En dat terwijl je waarschijnlijk meer dan genoeg mensen kent die niet goed met hun ouders door één deur kunnen.

“Veel mensen – die mijn verhaal niet kennen – vinden dat je je familie altijd moet koesteren. Zij vinden het hoogverraad om je moeder uit je leven te bannen.”[1] – K, die het contact met haar moeder verbrak

Ook de psychologen van online therapieplatform Psycholoog op Afstand zien steeds vaker cliënten die om hulp vragen vanwege moeizaam contact met hun ouders. Logisch, want Psycholoog op Afstand behandelt voornamelijk Nederlanders en Belgen die in het buitenland wonen. Contact onderhouden met familie in het thuisland als je zelf ver weg woont is al moeilijk genoeg, laat staan als de band met je ouders sowieso al te wensen overlaat. 

Wereld - Slechte band

Slechte band met je ouders? Je bent niet de enige

Als jij je schaamt voor een slechte band met je ouders, weet dan dat je bij lange na niet alleen bent. Uit een enquête van het Netherlands Kinship Panel Study uit 2016 bleek al dat één op de tien Nederlanders het contact met zijn of haar ouders heeft verbroken. En alhoewel de specifieke cijfers voor Nederland ontbreken, lijkt dat aantal sinds die tijd alleen maar te zijn toegenomen. Zo lieten de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk in 2022 veel opvallendere cijfers zien: daar zegt maar liefst één op de vier geen band meer met de ouders te hebben.[2]

Maar waar komt dat toch door? Waar ruziën we dan zoal over? En hoe erg moeten de gemoederen wel niet oplopen om tot het besluit te komen het contact met de twee (ooit) belangrijkste personen in je leven te verbreken? Psycholoog op Afstand ziet de meest uiteenlopende problematiek voorbijkomen:

  • Het contact is verwaterd: je lijkt simpelweg niet veel meer gemeen te hebben met je ouders, waardoor het contact is verwaterd en zich beperkt tot koetjes-en-kalfjesgesprekken op verjaardagen en feestdagen.
  • Terugkerende ruzies: er is sprake van steeds terugkerende ruzies over emotioneel beladen onderwerpen, zoals de opvoeding van de (klein)kinderen, werk en carrière of je partnerkeuze. 
  • Problemen uit het verleden: het verleden haalt het heden in, bijvoorbeeld als in het verleden sprake is geweest van misbruik, verslavingen of andere ernstige problemen. Misschien hebben je ouders zelf een moeilijk jeugd gehad, waardoor ze er nooit goed voor jou hebben kunnen zijn.
  • Psychische problemen of sterke karakters: je ouders (of jij) hebben (hebt) psychische problemen of een sterk karakter waardoor de relatie slecht functioneert. Dit kan al van kinds of aan voor een dysfunctionele band hebben gezorgd.

“Mijn moeder gaf me altijd een slecht gevoel over mezelf. Vooral mijn gewicht en lichaamsbouw waren haar favoriete gespreksonderwerpen. […] Ze heeft mijn zelfbeeld echt stapsgewijs stukgeslagen. Iets waar ik later zelfs nog voor in therapie ben geweest.”[3] – Anna (27), verbrak het contact met haar moeder

  • Afstand: je bent naar de andere kant van het land of de wereld verhuisd en de afstand speelt de kwaliteit van de relatie parten. Misschien hebben je ouders bovendien moeite met jouw woonkeuze.

Verwachtingen en erkenning

Bij wie het uiteindelijk echt misgaat en wie besluit het contact met zijn of haar ouders te verbreken, spelen de problemen in de meeste gevallen al veel langer. “Een breuk komt nooit uit de lucht vallen,” zegt familietherapeut Henk Smits, “meestal gaat er een jarenlange geschiedenis van gebeurtenissen aan vooraf.”[4] Dan is het wachten op de druppel die de emmer doet overlopen. En die druppel komt vaak in de vorm van een ingrijpende gebeurtenis, zowel positief als negatief, zoals een huwelijk of scheiding, de geboorte van een kind, een carrièreswitch, of verhuizing of emigratie.[5]

Hoe de problemen zich ook ontvouwen, het komt volgens familietherapeut Mirjan Diatlowicki vrijwel altijd neer op problemen met verwachtingen en erkenning. Ouders hebben vaak (onbewust) bepaalde verwachtingen van hun kinderen, bijvoorbeeld met betrekking tot hun werk, woonplaats en partnerkeuze. Die verwachtingen zijn gebaseerd op wat zij denken dat het beste is voor hun kind en wat hun kind het meest gelukkig zal maken. Maar toch komt dat lang niet altijd overeen met de verwachtingen jij als (inmiddels volwassen) kind misschien zelf van het leven hebt.

Kinderen hebben van nature echter juist behoefte aan erkenning. Zij willen gezien en geaccepteerd worden zoals ze echt zijn, inclusief alle gekke levenskeuzes die ze wellicht maken. Botsen jouw keuzes met de verwachtingen van je ouders, dan kunnen de gemoederen hoog oplopen. Voor jou (ook als volwassen kind) is dat ontzettend pijnlijk. Je wilt diep vanbinnen toch niks anders dan je ouders trots maken.[6]

Een contactbreuk is volgens familietherapeut Mirjan Diatlowicki dan ook vaak een “wanhoopsdaad”, gebaseerd op een heel sterk oergevoel: “Ik wil gezien worden zoals ik wezenlijk ben.” Door afstand van je ouders te nemen krijg je als kind de kans het leven zelfstandig in te richten op de manier zoals jij dat altijd hebt gewild.[7]

Relatie - Familie

Deuk of slechte band met ouders na emigratie

De psychologen van Psycholoog op Afstand zien het vaak gebeuren dat de band tussen ouders en kinderen door een emigratie een deuk oploopt. Dat kan enerzijds simpelweg komen door het gemis en omdat het nu eenmaal lastig is op afstand goed contact te onderhouden, maar er kan ook meer aan de hand zijn. Zo is die emigratie voor jou misschien een manier geweest om je los te breken van je ouders en te laten zien dat je het echt wel zelf kan allemaal. 

“Ik ben uiteindelijk op mijn achttiende naar een ander land verhuisd, ook om afstand van haar te nemen. Sindsdien zit ik ook in therapie.”[8] – K, die het contact met haar moeder verbrak

Tegelijkertijd kan het goed zo zijn dat je ouders het diep vanbinnen niet eens zijn met jouw keuze om te emigreren. Psycholoog op Afstand ziet bij veel cliënten in het buitenland daarom stressklachten die verband houden met ouders die op bezoek komen. Zij zijn tijdens dit soort bezoeken continu op zoek naar de goedkeuring van de ouders, die er (ondanks goede bedoelingen) maar niet echt lijkt te zijn. 

Hoe ga je ermee om als een breuk onvermijdelijk was?

Als je erg lijdt onder het giftige contact met je ouders, is een breuk soms onvermijdelijk – alhoewel die breuk ook tijdelijk kan zijn, zodat jullie allemaal even de tijd hebben om adem te halen. Bij veel mensen die met hun ouders breken overheerst initieel een gevoel van opluchting, maar vaak klinkt vroeg of laat ergens ook dat vervelende stemmetje: “…maar het zijn toch je ouders!?” Dat kan ook jaren later nog de kop opsteken, bijvoorbeeld als je via-via hebt vernomen dat een van je ouders ernstig ziek is of zelfs is overleden. 

Al met al is het absoluut geen gek idee hier eens met een professional over te praten. Een psycholoog kan je goed helpen…

  • …de gebeurtenissen uit het verleden een plekje te geven
  • …te accepteren dat dit de beste oplossing is
  • …de toekomst zonder je ouders vorm te geven

Of als je de slechte band met je ouders wilt verbeteren?

Maar als beide partijen dat willen, kan relatietherapie (in dit geval tussen ouders en kind) ook helpen de ouder-kindrelatie beter te begrijpen en te verbeteren. En dat heeft veel voordelen, zeker als je zelf ook kinderen hebt, want op die manier wordt de verstoorde relatie en alle pijn die daarmee gepaard gaat niet onbewust aan de volgende generatie doorgegeven.[9] Een relatie- of familietherapeut is ervoor opgeleid onderliggende problemen en bijbehorende negatieve gedrags- en gedachtepatronen te identificeren. In therapie ligt de focus op:

  • De familiegeschiedenis bespreekbaar maken: hoe was de jeugd van je ouders? Hoe heb jij je jeugd ervaren? Waarom zijn jullie met z’n allen zoals jullie zijn? Door over de familiegeschiedenis te praten ontstaat meer wederzijds begrip. Een mooi startpunt voor therapie.[10]
  • De communicatie verbeteren: je leert vooral je eigen keuzes, ervaringen, emoties en drijfveren onder woorden te brengen, zonder de ander van dingen te beschuldigen. De ander leert jou zo beter te begrijpen en jullie verzanden niet in “Ja, maar jíj…”-discussies.
  • De toekomst vormgeven: en hoe nu verder? In therapie leren jullie hoe het contact in de toekomst verbeterd kan worden. Door grenzen en behoeften duidelijk aan te geven, wordt het makkelijker op een gezonde manier (opnieuw) deel van elkaars leven te worden. 
Relatie - Slechte band

Online therapie op afstand

Die therapie – of die nu individueel is of met je ouders – kun je tegenwoordig ook prima in het buitenland volgen. Bij Psycholoog op Afstand schuiven alle partijen heel eenvoudig aan de digitale tafel aan. Door middel van beveiligd beeldbellen is het op die manier mogelijk met een Nederlandse (relatie- of familie)therapeut in gesprek te gaan. De psychologen van Psycholoog op Afstand vertellen je graag meer over hoe het werkt in een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Bronnen

  • [1] Djanlissa Pringels. (4 maart 2022). ‘Ben ik egoïstisch omdat ik geen contact meer wil met mijn moeder?’ VICE. Via: vice.com.
  • [2] Idem.
  • [3] Yvonne Kuiken. (7 augustus 2023). ‘Het blijven tóch je ouders: hoe ga je om met een verstoorde band met je ouwelui?’ &C. Via: andc.tv.
  • [4] Nan Rosens. (5 december 2022). ‘Vijf ouders die geen contact meer met hun kind hebben’. Psychologie Magazine. Via: psychologiemagazine.nl.
  • [5] Idem.
  • [6] Idem.
  • [7] Idem.
  • [8] Djanlissa Pringels. (4 maart 2022). ‘Ben ik egoïstisch omdat ik geen contact meer wil met mijn moeder?’ VICE. Via: vice.com.
  • [9] Idem.; Nan Rosens. (5 december 2022). ‘Vijf ouders die geen contact meer met hun kind hebben’. Psychologie Magazine. Via: psychologiemagazine.nl.
  • [10] Nan Rosens. (5 december 2022). ‘Vijf ouders die geen contact meer met hun kind hebben’. Psychologie Magazine. Via: psychologiemagazine.nl.

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.