Kan je ooit écht integreren in een ander land?

Gastschrijfster

Je bent in het buitenland gaan wonen en het is niet voor tijdelijk. Nee, je bent echt van plan hier voor altijd te blijven; en dat betekent dat je er echt je best voor doet one of the locals te worden. Dat gaat wel even duren, dat weet je ook wel. Maar hoe lang precies? Is daar een tijdlijn aan te koppelen? En kan je überhaupt ooit écht integreren in een ander land?

Wat ‘integratie’ in de praktijk betekent, daar verschillen de meningen nogal over. Het begrip wordt bovendien vaak door elkaar gehaald met ‘assimilatie’.[1] Wat is het verschil?

Emigreren

Assimilatie versus Integratie

Bij assimilatie pas je je als expat in het buitenland helemaal aan de lokale cultuur aan. Je neemt de taal, normen en waarden, levenswijze en wat het ook is dat de nieuwe omgeving definieert volledig over. En daarbij verlies je je eigen cultuur, gebruiken en erfgoed. Behoorlijk rigoureus, dus. Toch denken we bij volledige integratie vaak aan deze vergaande vorm van aanpassing.[2] Als je je écht een local wilt voelen, moet je ook leven zoals de locals, toch?

Maar dat is volgens de definitie van het woord niet wat ‘integratie’ inhoudt. Integratie is “het in elkaar opgaan van verschillende groepen.”[3] Die definitie impliceert dat beide groepen daaraan een bijdrage leveren. Als expat pas je je aan de lokale cultuur aan, maar de locals moeten ook openstaan voor die van jou.[4] Volledige integratie, die versmelting van culturen, is dus niet alleen afhankelijk van jou, “het moet van twee kanten komen.”[5]

Integreren en cultuurverlies

Bij integratie is dus geen sprake van het verlies van je eigen cultuur. Althans, niet volledig. Als je de taal van het nieuwe land kunt spreken, betekent dat niet dat je het Nederlands bent verleerd of nooit meer spreekt. Integratie vereist ook niet van je dat je dingen die je aan je eigen cultuur waardeert opgeeft. Integendeel, het kan juist heel voordelig uitpakken om het beste van twee werelden te combineren.

“Ik bak nog steeds appelkruimeltaart en pannenkoeken, maar in plaats van stroop en poedersuiker beleg ik de pannenkoeken met arequipe (Colombiaanse karamelstroop). Twee culturen op één bord: dat is toch het lekkerst?”[6] – Sabine, die naar Colombia emigreerde

Maar in het buitenland wonen verandert je natuurlijk wel – ook al denk je dat dat wel meevalt. Veel expats die terugkeren naar het land van herkomst ervaren een zogenaamde ‘omgekeerde cultuurshock’. Dat heeft twee oorzaken: ten eerste zorgt wonen in het buitenland voor een nieuw perspectief op de wereld, waardoor bepaalde dingen die ‘typisch’ Nederlands of Vlaams zijn ineens niet meer zo vanzelfsprekend voor je zijn. Je weet inmiddels dat het ook anders kan (wat dat ‘het’ ook moge zijn) – en doet het misschien ook wel liever anders. Ten tweede ontwikkelt de Nederlandse en Vlaamse cultuur zich in jouw afwezigheid natuurlijk gewoon door. Die ontwikkeling maak jij niet mee, waardoor jij uiteindelijk toch stukken cultuur zult ‘verliezen’.[7]

Wereld

Hoe kan je actief integreren? Taal en cultuur

Alhoewel volledige integratie dus niet alleen van jou afhangt, maar ook van de bereidheid van je nieuwe omgeving om aan jou tegemoet te komen, kun je je eigen rol erin natuurlijk wel actief spelen.

Misschien spreekt iedereen in jouw nieuwe thuisland ook gewoon Engels. En misschien heb je voornamelijk expatvrienden. En misschien denk je daarom: eerlijk? Ik heb de lokale taal niet echt nodig. Natuurlijk is het fijn als je met Engels ook goed uit de voeten kunt, maar vergeet niet dat taal ook veel invloed op cultuur heeft en vice versa. Typische uitspraken komen voort uit typische gedragingen. Taal evolueert continu met dank aan culturele en maatschappelijke veranderingen. Al die zaken mis je als expat als je de taal niet spreekt. En laten we eerlijk zijn: voel jij je echt thuis in een land waarin je de gesprekken op straat om je heen niet stiekem kunt afluisteren?[8]

Wees geïnteresseerd in de cultuur van het land waarin je woont. Je kunt er research naar doen natuurlijk – zeker voor vertrek – maar het levert je ook een hoop op om simpelweg goed om je heen te kijken. Observeer de locals om je heen. Hoe gedragen ze zich? Hoe kleden ze zich? Hoe gaan ze met elkaar om? Maak er een punt van om mee te doen aan lokale tradities en feesten, probeer de lokale keuken uit en stel gerust vragen over wat je opvalt of niet begrijpt.[9] De meeste mensen vinden het alleen maar leuk als je interesse toont en vertellen je graag meer over hun land. En dat kan dan weer het startpunt zijn van een gesprek over jóúw achtergrond – voilà, daar heb je het integratieproces in volle glorie.

Maak lokale connecties zonder je eigen cultuur te verliezen

Je een nieuwe cultuur eigen maken zet je op standje turbo door actief aan de maatschappij deel te nemen en lokale connecties te maken. En dat hoeft niet moeilijk of geforceerd te zijn. Kies iets dat je leuk vindt: een hobby, sport of andere activiteit en sluit je aan bij een club of vereniging op dat gebied. Vrijwilligerswerk is ook een uitstekende manier om op een laagdrempelige wijze met locals in contact te komen.[10]

“Ik sloot me aan bij een triatlonclub vanwege de goedkope toegang tot sportfaciliteiten die bij het lidmaatschap hoorde, maar na een jaar had ik er dertig Spaanse vrienden bij – die ook nog dezelfde interesses en levensstijl hebben.”[11] – Merel, die naar Spanje emigreerde

In de haast je in een nieuw land helemaal thuis te voelen, krijg je misschien de neiging je eigen cultuur zoveel mogelijk te onderdrukken. Maar dat zorgt bij veel expats juist voor problemen: jouw cultuur is toch jouw identiteit. Dat kan je niet zomaar opgeven. Vergeet ook niet hoe emotioneel vermoeiend het is om je continu maar te moeten aanpassen aan een cultuur waar je niet mee opgegroeid bent. Om zoveel mogelijk open te kunnen blijven staan voor het leren over (en het je eigen maken van) een nieuwe cultuur, is het daarom júíst belangrijk ook jezelf en jouw achtergrond niet uit het oog te verliezen.[12]

“Toch heb ik gemerkt dat ik mijn eigen kleine ‘eiland van cultureel anders zijn’ moet hebben. Voor mij is dat mijn huis, dat ‘Nederlands’ is ingericht: met een Rietveldstoel, een ouderwetse klok en zelfs een kapstok – die zie je vrijwel nooit in huizen in Latijns-Amerika. […] Na een hele dag integreren wil ik thuis mezelf zijn.”[13] – Hans, die naar Mexico emigreerde

Gezondheid - Rouw

Hulp bij integreren

‘Cultuur’ kenmerkt zich natuurlijk niet alleen door het hebben van bepaalde gewoonten of het spreken van een bepaalde taal. Cultuur is een stukje (of zeg maar gerust: stúk) identiteit. Daar afstand van doen betekent afstand doen van jezelf, en dat zorgt bij veel expats – hoe graag ze er ook ‘bij willen horen’ – voor uitdagingen. Het is daarom van belang een gezond evenwicht te vinden tussen je Nederlandse of Vlaamse cultuur en de cultuur van je nieuwe thuisland.[14] Ook onlinetherapieplatform Psycholoog op Afstand is het erover eens dat volledige assimilatie niet de oplossing is voor een succesvolle emigratie, dat er een balans moet zijn tussen aanpassing aan en behoud van cultuur.

Psycholoog op Afstand helpt Nederlanders en Vlamingen in het buitenland met de mentale uitdagingen van emigreren – en die hebben álles te maken met het integratieproces, wat grotendeels draait om vraagstukken rondom identiteit, etnische trots, verlies, rouw, verandering, stress, desoriëntatie en eenzaamheid.[15] Het platform biedt wereldwijd therapie online voor expats die dealen met klachten die het gevolg zijn van de uitdagingen van emigreren, bijvoorbeeld:

  • identiteitscrises
  • emotionele instabiliteit
  • gevoelens van leegte en apathie
  • angst- en paniekklachten
  • piekeren en slapeloosheid
  • problemen rondom zingeving

Online therapie in het Nederlands

Zo klinkt het allemaal wel heel negatief, maar integreren in een nieuw land is natuurlijk ook een uitgelezen kans voor persoonlijke groei en ontwikkeling. En die positieve insteek is waar de psychologen van Psycholoog op Afstand, die zelf ook in het buitenland wonen, het liefst op focussen. Zij begrijpen heel goed dat integreren voor iedereen anders werkt – en dat het ook uitmaakt in welk land je bent gaan wonen en onder welke omstandigheden.[16] Elke behandeling is daarom op maat gemaakt, gebaseerd op jouw unieke situatie en klachten, en vindt eenvoudig online plaats. Samen met jouw therapeut ga je langzaamaan stappen zetten richting een nieuw thuisgevoel in het buitenland! Een kennismakingsgesprek is kosteloos en vrijblijvend.

Bronnen

  1. [1] NPO Kennis. (z.d.). ‘Wanneer ben je geïntegreerd?’. NPO Kennis, via: npokennis.nl.
  2. [2] Al Fartousi, Mina. (15 oktober 2020). ‘De theorie en praktijk van integratie’. De Columnist, via: decolumnist.net.
  3. [3] ‘Integratie’. Via: woorden.org.
  4. [4] NPO Kennis. (z.d.). ‘Wanneer ben je geïntegreerd?’. NPO Kennis, via: npokennis.nl.
  5. [5] Al Fartousi, Mina. (15 oktober 2020). ‘De theorie en praktijk van integratie’. De Columnist, via: decolumnist.net.
  6. [6] Sabine. (3 januari 2018). ‘Emigreren: drie jaar later’. Be Sabine, via: besabine.com.
  7. [7] Van Dalen, Wendy. (26 januari 2023). ‘Integreren doe je om je thuis te voelen’. De Wereldwijven, via: dewereldwijven.com; Rosens, Niek. (z.d.). ‘Psychologische problemen na remigratie’. Psycholoog op Afstand, via: psycholoogopafstand.nl.
  8. [8] Faster Capital. (11 februari 2024). ‘Emigratie en integratie navigeren door identiteit en assimilatie in het buitenland’. Faster Capital, via: fastercapital.com; Van Dalen, Wendy. (26 januari 2023). ‘Integreren doe je om je thuis te voelen’.De Wereldwijven, via: dewereldwijven.com.
  9. [9] Faster Capital. (11 februari 2024). ‘Emigratie en integratie navigeren door identiteit en assimilatie in het buitenland’. Faster Capital, via: fastercapital.com.
  10. [10] Idem.
  11. [11] Zie voor Merels verhaal: Kosters, Merel. (z.d.). ‘Over Merel’. Via: merelkosters.nl.
  12. [12] Dieleman, Hans. (6 november 2010). ‘Bij migratie hoort juist behoud eigen identiteit’. Trouw, via: trouw.nl.
  13. [13] Idem.
  14. [14] Faster Capital. (11 februari 2024). ‘Emigratie en integratie navigeren door identiteit en assimilatie in het buitenland’. Faster Capital, via: fastercapital.com.
  15. [15] Idem.; Sabater, Valeria. (9 juni 2023). ‘De psychologische effecten van migratie op volwassenen’. Verken je geest, via: verkenjegeest.com.
  16. [16] Van Dalen, Wendy. (26 januari 2023). ‘Integreren doe je om je thuis te voelen’. De Wereldwijven, via: dewereldwijven.com.

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.