Help! Terug in Nederland en als dat vies tegenvalt…

Waar voor de één een avontuur begint komt er voor de ander een definitief einde aan. En dat kan om heel diverse redenen zijn: einde baan, einde liefde, geld is op of heimwee. Van alle Nederlanders die jaarlijks naar het buitenland verhuizen, keert ongeveer de helft terug. Die remigratie wordt vaak toch onderschat want thuiskomen is soms helemaal niet eenvoudig.

Wat als Nederland niet meer is wat je dacht, het inburgeren moeizaam gaat en je niet gelukkig bent? Dan heb je waarschijnlijk te maken met een omgekeerde cultuurschok.

Happy landing!? Niet echt…

Dat heimwee echt diepe sporen kan trekken en het landen op een andere plek kan ondermijnen, is geen onbekende. Het is één van de meest genoemde redenen voor expats om terug te keren naar Nederland. Maar dat dat thuiskomen dan weer de nodige impact kan hebben, is een veel minder bekend fenomeen. Of in ieder geval een onderwerp dat liever vermeden wordt.

Het kan binnen een relatie scheurtjes veroorzaken. Teleurstellingen stapelen zich op. Van de partner die niet persé (nu al) terug wilde naar Nederland én van de partner die liever gisteren al terugging. En toen kwam gisteren en bleek dat ‘thuiskomen’ een stuk minder makkelijk dan gedacht…. En sluipen gevoelens van schuld en schaamte steeds vaker naar binnen. Maar het kan ook personen overkomen die zich als een kameleon altijd aan hun nieuwe buitenlandse thuis aanpasten.

Gezondheid - Omgekeerde cultuurschok

Omgekeerde cultuurschok

Waar we het over hebben? De omgekeerde cultuurschok. Of zoiets als dat thuiskomen niet meer voelt als ’thuis’. De omgekeerde cultuurschok is een emotioneel en psychologisch ongemak dat mensen ondervinden wanneer zij naar huis terugkeren na een aantal jaren in het buitenland te hebben doorgebracht.

Dat ‘ongemak’ kan echter grote gevolgen hebben. Je kan je compleet verloren of misplaatst voelen in de stad of het dorp waar je toch jarenlang heel gelukkig hebt gewoond. Volgens kenners kan de omgekeerde cultuurschok pittiger zijn dan de traditionele cultuurschok die iemand kan ervaren als zij/hij naar een vreemd land vertrekt.

Ervaringen van wereldwijven

Zo ook wereldwijf Marlies toen zij na een lange tijd in het buitenland terugkeerde naar Nederland.

“”Thuis’ in Nederland komen, bleek het moeilijkst van allemaal. Ik was 23 lentes jong toen ik vertrok en keerde pas 17 jaar later terug naar Nederland. Van een miljoenenstad die nooit slaapt naar het gemoedelijke Leiden. Van dagelijks op mijn slippers lopen, naar laarzen (en een jas!). Van elke dag rijst en bonen voor lunch naar een bruine boterham met kaas. Van leven zonder agenda naar maanden van tevoren een afspraak vastleggen… Het voelde alsof ik een vrijgelaten vogel was, die was teruggestopt in haar kooi.”

– Marlies

En wereldwijf Jennifer die na zeven jaren rondzwerven over de wereld samen met haar partner besloot dat het tijd was terug te keren naar Nederland. De eerste tijd ging dat prima tot ze zich realiseerde dat ze diep iets miste. Het ‘terug in hun oude leven’ ging helemaal niet zo makkelijk:

“Onze wereldreis, het wonen in Kuala Lumpur en Sydney en onze zeilavonturen als flottieljeleiders op Corfu heeft ons gevormd tot wie we nu zijn. We maakten iedere dag wat anders mee en werden behoorlijk uit onze comfortzone getrokken. Grappig genoeg werkt dat verslavend. Want nu ik in Nederland ben vind ik het soms maar saai. Ik mis de prikkels om mij heen.”

– Jennifer

Omgekeerde cultuurschok uitgelegd

Maar wat is het dan precies? En welke symptomen kun je herkennen? Of je wel of niet te maken krijgt met de omgekeerde cultuurschok hangt af van verschillende factoren. Bijvoorbeeld het contrast tussen het thuisland en het land waar je gewoond hebt. Denk aan verschil in cultuur, normen en waarden. Ook al omarmde je de lokale normen en waarden misschien niet altijd, toch is je eigen blik op de wereld er wel door veranderd en je begrip voor andere culturen verruimd.

Onderschat ook het verschil in levensstandaard tussen je gastland en thuisland niet. Denk aan de verschillen met hoe en waar je woonde (stedelijk of in de natuur), je vrije tijd versus werken en sociale verplichtingen. Hoe langer je ergens woont, hoe meer je je aanpast aan die standaarden. En soms passen die ook veel beter bij je persoonlijkheid waardoor terugschakelen heel lastig kan zijn. 

Professionele hulp bij een omgekeerde cultuurschok 

Psychologe en ‘remigrant’ Dieuwertje van der Heijden van Psycholoog op Afstand schreef een blog over haar persoonlijke bevindingen van haar remigratie (terugkeer naar Nederland), na twee jaar op Aruba te hebben gewoond en gewerkt. 

De professionals van Psycholoog op Afstand zijn zelf allemaal expat (geweest) wat je in een gesprek enorm kan helpen. Ze zijn er niet alleen voor de expats maar zeker ook voor de repat voor wie terugkeren een stuk complexer blijkt dan verwacht. Die gemeenschappelijke herkenning is de eerste stap in de eigen erkenning.

Over dit Wereldwijf: De Wereldwijven

De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.