‘What’s in a name?’ Noem me gewoon Amelia

Roepnamen in andere talen, leveren soms problemen op. Herken je dat jouw naam in een andere taal soms niet zo eenvoudig klinkt als je dacht? Wie naar het buitenland emigreert zal het ongetwijfeld meemaken: in een ander land is de kans groot dat je naam anders en soms zelfs onherkenbaar wordt uitgesproken. Vooral als je geen internationaal bekende (meestal Engelstalige) naam hebt. 

Al die verwarring over ogenschijnlijk zoiets simpels als je naam (die toch heel persoonlijk is), maar wereldwijf Amelia weet er alles van en schreef hier voor de Wereldwijven een zeer herkenbaar blog over!

Mijn naam klonk als een ronkende Harley

Ik emigreerde 21 jaar geleden naar Jakarta. Daar was toen de soapserie ‘Esmeralda’ erg populair en dus had ik hier geen enkele moeite met mijn roepnaam: Esmeralda. Echter, toen ik later naar Kuala Lumpur emigreerde waar de tweede voertaal Engels is, was het even anders. Hier werd, op z’n Engels, mijn naam Esmeralda ongeveer zo uitgesproken: ‘Ezz-meh-RRRRRRRelll-dah’, met de klemtoon op de RRRRRRRelll. Beeld je daarbij een Harley Davidson motor in die over mijn naam rijdt, stevig optrekkend met een extra dot gas ronkend op de rrrrrrr klank. Daar wordt niemand vrolijk van.

De uitspraak van je naam heeft een psychologisch effect op je. Als mensen je naam niet juist uitspreken, kan je je ongelukkig gaan voelen. Het is alsof men je niet ziet, erkent, respecteert en niet de moeite waard vindt om je naam juist uit te spreken. Uiteindelijk kan het zelfs leiden tot een identiteitscrisis. Gelukkig kwam het niet zo ver bij mij.

Gebruik van voornamen in Maleisië 

In Maleisië is het gebruikelijk dat men de tweede voornaam buitenshuis gebruikt voor bijvoorbeeld werk en officiële gelegenheden. De eerste voornaam is voor vrienden, familie, dierbaren en het sociale leven. Er bestaat in de Maleisische cultuur geen familienaam. Je zou je tweede naam kunnen zien als een soort achternaam.

Ik werd dan ook overal waar ik kwam met mijn tweede naam Amelia aangesproken. Lucky me, want Amelia is een populaire naam in Maleisië. En in het Engels klonk het nog een beetje zoals in het Nederlands. De -e werd dan wel een -ie klank, maar dat was acceptabel. In het Maleis wordt het net zoals in het Nederlands uitgesproken de -e is gewoon een -ee klank.

In het begin was het wel even wennen aan een andere roepnaam en toch ook weer niet. Mijn naam Amelia gebruikte ik altijd al overal op mijn tekenwerk, schrijfwerk en vroeger op school. Amelia klonk in Kuala Lumpur nog meer als mezelf dan de ronkende Harley Davidson versie van Esmeralda.

In naam van de Sultan van Yogyakarta

Naast mijn voornamen Esmeralda en Amelia, heb ik nog drie andere Indonesische namen: Warih, Kusuma en Asmara. Die zijn gegeven door de Sultan van Yogyakarta want mijn overgrootmoeder (de oma van mijn moeder), was een prinses van Yogyakarta. Echt waar ik stam af van Sultan Hamengkubuwono III. Ik heb zelfs een heuse akte met een officiële stamboom. En ik ben vernoemd naar mijn overgrootmoeder. 

Overigens heb ik ook in Maleisië de naam Asmara, dat liefde betekent, gebruikt. Die naam was ook daar helemaal gangbaar.

Een vreemdeling met een heel gewone naam

In eerste instantie dacht ik dat ik de enige was die ontdekte dat haar heel gewone roepnaam helemaal niet zo ‘gewoon’ bleek te zijn. En dat het soms best lastig kon zijn, maar na wat rondvragen bij andere buitenlanders, kwam ik erachter dat dat niet zo was. Er zijn meer expats die deze struggle hebben met hun naam in het buitenland. 

Ieder land heeft weer een ander gebruik van roep, voor- en achternaam, of het alfabet is heel anders, of de uitspraak. Het heeft allemaal invloed op hoe je wordt genoemd en hoe je naam wordt uitgesproken. Roepnaam of officiële naam. Laatste kan soms zelfs tot verwarring zorgen, want hoewel we in Nederland doop- en roepnamen hebben, worden deze niet altijd vermeld in paspoort of op identiteitskaart. En dat levert soms problemen op in het buitenland met officiële instanties. In menig land is het gebruik van namen in ID- bewijzen veel stricter en wordt alleen de officiële volledige naam vermeld en geaccepteerd. 

Mijn naam is not a Joke

Als je ‘Joke’ heet, dan is dat niet grappig als men je in het Engels joke noemt. En heet je ‘Dick’, dan valt er ook weinig te lachen waar het een totaal andere betekenis krijgt… Of wat dacht je van ‘Kees’? Dat wordt uitgesproken als kies. 

En zo kan ik nog wel even doorgaan, want niet alleen in het Engels krijg je aparte uitspraken. Wat dacht je van jouw Hollandse naam in het Spaans? Daar wordt een J uitgesproken als een G. En in de Chinese cultuur is het gebruikelijk dat je naast je Chinese naam ook een westerse naam hebt, maar die staat soms niet geregistreerd. Wat dan weer voor verwarring kan zorgen. Ook hebben ze in de Chinese cultuur vaak meerdere namen die voor verschillende doeleinden worden gebruikt.

Terug naar mijn eigen naam. Na een tijd was ik helemaal gewend om Amelia als roepnaam te gebruiken. Een enkele vriend of familielid uit Nederland noemde mij nog wel eens Esme of Esmeralda. Maar dat voelde meer als een oude versie van mezelf.

Verwarring compleet na terugkeer in Nederland 

Waar ik geen rekening mee had gehouden was dat ik na 11 jaren ging remigreren, terug naar Nederland en weer ging wonen in dezelfde plaats vanwaar ik was geëmigreerd. Bijna iedereen kende mij als Esmeralda. En hoezeer ik ook gewend was geraakt aan Amelia (mijn tweede naam), vrienden en familie in Nederland waren dat natuurlijk niet.

In de mist van de reverse culture shock waar ik mijzelf opnieuw moest uitvinden en een nieuw leven van nul af moest opbouwen, was daar dan nog mijn naam die terug veranderde zonder mij. Amelia werd weer ‘gewoon’ Esmeralda. Zo ging ik automatisch verder en stelde ik me ook voor aan nieuwe contacten in het bijzijn van oude kennissen. Maar ik deed dat eigenlijk alleen omdat anderen dat zo gewend waren of dat van mij verwachten en zij het maar raar vonden dat ik nu een andere roepnaam had. Of ze weigerden mij Amelia te noemen. Ik deed het niet omdat ik dat wilde. En zo veroorzaakte mijn naam (of namen?) weer een soort van geheel eigen cultuurschok. 

What’s in a name?

Als ik Julia zou heten, zou ik waarschijnlijk nog steeds hetzelfde Indische meisje zijn. Mijn naam is wel een heel belangrijk deel van mij. Het is dus essentieel om te doen wat goed voelt, wat bij mij past. En niet wat anderen willen, verwachten of weigeren mij zo te noemen en dan maar op te geven. Dat heb ik nu wel geleerd. Esmeralda, Amelia en Asmara het zijn alle drie mijn prachtige namen maar mijn voorkeur gaat wel uit naar Amelia. Dus noem mij maar gewoon Amelia.