War is not a woman’s game (2) – Het vluchtelingenkamp 

Wereldwijf Désirée heeft een maand met haar man Bert rondgetrokken over verschillende Griekse eilanden. In hun eigen auto, met daktent en slapend onder de sterrenhemel op verlaten stranden. Maar voordat hun eigen Wanderlust-avontuur begon, staken ze eerst de handen uit de mouwen in een vluchtelingenkamp op Lesbos via de organisatie Because We Carry. Een intense week vol verhalen over hoop en wanhoop. Over de humanitaire crisis die we zien en toch ook niet. Het is complex maar alle oplossingen beginnen vanuit empathie.

Voor de Wereldwijven kroop ze in de pen en schreef een aantal blogs over hun werkweek voor de vrijwilligersorganisatie Because We Carry. Deze week staat Désirée stil bij het leven en hun werkzaamheden in het vluchtelingenkamp. 

Hoe is het om in het vluchtelingenkamp te werken? 

We gaan eigenlijk nooit met lege handen vanuit de tuin van de organisatie Because We Carry naar het kamp. Omdat we allemaal spullen bij ons hebben, rijden we die paar meter vaak met een klein busje. Het hek van het kamp wordt open gedaan en je moet je legitimeren. Het tijdstip van binnenkomst wordt nauwkeurig genoteerd, maar ook steevast ons vertrek.

De vluchtelingen die nieuw binnen zijn mogen niet het kamp af. Zij worden eerst uitgebreid geïnterviewd door de Griekse overheid. Als dat ‘ok’ is dan krijgen ze een soort ID pasje waarmee ze het kamp in- en uit mogen maar ook hier: iedere keer dat iemand in- en uitloopt wordt dat geregistreerd.

Eerste indrukken bij binnenkomst van het vluchtelingenkamp

Alles is letterlijk en figuurlijk oogverblindend wit! Er liggen witte kiezels op de ’paden. Alle tenten en ook de containers zijn sneeuwwit. De tenten en containers zijn ongeveer 6 bij 3 meter. Het is één ruimte en er kunnen tot 12 mensen (meerdere families) bij elkaar in. Om wat privacy te hebben, maken mensen met doeken afscheidingen in de ruimte. Ik zie stapelbedden staan. Het is er donker. Wie in een container komt, heeft ‘geluk’ want daar zit iets van airco in. De tenten zijn echt bloed en bloedheet.

Buiten is het allemaal opvallend opgeruimd en netjes. Iedereen heeft een grote prullenbak buiten voor zijn container staan. Veelal hebben mensen een verandaatje voor hun container gebouwd van houten pallets. Sommigen hebben zelfs een overkapping naar de container aan de overkant. Mind you: er zijn zero schaduwplekken in het kamp… Heel soms zag ik een enkele zonnebloem tussen al het wit. Verder zijn alle containers en tenten genummerd. Because We Carry krijgt lijsten door van alle (zwangere) vrouwen en kinderen, en in welke tent of container zij verblijven.

Vluchtelingenkamp – Onze dagelijkse werkzaamheden

Allereerst trekken we met onze bolderkar vol spullen langs de ‘new arrivals’. Dat zijn de vrouwen en kinderen die pas gisteren of eergisteren met een bootje zijn aangekomen op Lesbos. Je zoekt het huisnummer op, klopt dan aan en roept vrolijk: ‘hello’ of ‘ruz bacher’ of ‘salam allegum’. We hebben overigens allemaal de Say hi-app op onze telefoon geïnstalleerd om ook in farsisch (Afghanistan) te kunnen communiceren (want dat lukt niet met Google translate).

Dan gaat de deur open. Ze knijpen hun ogen tot spleetjes tegen het felle oogverblindende witte licht vanuit hun donkere container. Wij hebben geen zonnebrillen op. Ons motto is immers I see you… 👁️. Het is een raar idee als je hen in de ogen kijkt en je realiseert, “dus jij/ jullie zaten gisternacht nog in een bootje. Zwanger en/of met een klein kind en (deze keer) niet in handen gevallen van één van de push back boten…”

Na die begroeting vragen we hun namen en of we hun kamp ID mogen zien. We leggen uit wie wij zijn en wat Because we Carry precies is. Voor alle zekerheid hebben we een folder bij ons in alle talen. Voor deze moeders die net zijn aangekomen op Lesbos met hele kleine kinderen pakken we uit onze bolderkar luiers, billendoekjes, zinkzalf, een kledingpakketje met een aantal rompertjes of onderbroekjes, shirtjes, broekjes, sokken (alles al gebundeld tot een pakketje) en een luiertas met een speentje, melkflesje, hoofddeksel etc. Deze vrouwen mogen namelijk het kamp nog niet af. 

Workshops en groentepakketten 

Zwangere moeders worden uitgenodigd voor de wekelijkse workshops van Because We Carry. De organisatie werkt met een verloskundige waardoor de vrouwen de nodige medische controle en begeleiding krijgen. Iemand van de organisatie gaat ook mee naar het ziekenhuis als de bevalling begint. Na de bevalling regelt men een kinderwagen of draagdoek, voedingsbh etc. Ook houden ze een vinger aan de pols hoe het met moeder en kind gaat. 

Op zaterdag maken we in de tuin groentepakketten klaar. Deze week zijn die gevuld met bijvoorbeeld aardappels, aubergine, komkommer, prei, rozijntjes, tomaten en bananen. Overigens heeft de organisatie een eigen moestuin. Deze groentetassen zijn voor zwangeren en moeders met het jongste kind onder de één jaar. Die groentezakken brengen we, samen met ijskoud water, ook weer langs bij iedereen aan de deur op het kamp.

Daarnaast zijn er soms nog extra’s. In de week dat wij er waren was dat het uitdelen van ‘nieuwe’ schoenen aan moeders en kinderen. Dat gebeurde op maan-, woens- , en vrijdagmiddag/ avond (na schooltijd) in de eigen tuin. Dit is allemaal goed en strak georganiseerd door Because We Carry. Ze delen de mensen in drie groepen (vaak op taal) en iedereen wordt persoonlijk uitgenodigd om schoenen te passen. Dit uitnodigen doen wij persoonlijk, en zo gingen we maar liefst op drie verschillende dagen langs de mensen die voor die middag op de lijst stonden om te vertellen waar ze heen konden om schoenen te passen en te kiezen.

400 paar schoenen

Ik geloof dat in die dagen er bij elkaar zo’n 400 mensen zijn geweest! Je moet dus ook meer dan genoeg voorraad hebben van allerlei type schoenen in allerlei soorten, maten en kleuren. Ik kreeg bijvoorbeeld een moeder uit Jemen (op de vlucht voor de Houties) die water-engineer is en binnenkort met haar zoontje naar Zweden zou vertrekken. Zij hadden dus specifiek winterschoenen nodig.

Wij moesten flink sjouwen met maar liefst 50 mega grote dozen vol paren schoenen, vanuit de container in de tuin naar de ‘pas en meettafel’ verderop in de tuin. En na afloop alles weer de container in om twee dagen later weer alles heen en weer te sjouwen voor de volgende schoenen-sessie. En daarna nog een derde keer 😃🙈. Overigens heeft Because We Carry naast de tuin met voorraad-containers, ook nog een groot warehouse op het eiland. Bert heeft zich daar twee keer flink in het zweet gewerkt. Niet alleen om een aanstaande warehouse verhuizing voor te bereiden, maar ook om extra aan schoenen op te halen.

Maar wat wel weer bijzonder is, is dat als je dan weer op het kamp loopt, je zoveel mensen en kinderen herkent. We begroeten elkaar vrolijk. En overal zie je buiten bij de deuren van de containers damesschoenen en kinderschoentjes staan die je meteen herkent. Nog voordat de deur opengaat, weet je vaak welke moeder of welk kind met dat schoentje naar ‘huis’ was gegaan. Dat is heel heel leuk 😃!

Vluchtelingenkamp: de kleine lichtpuntjes

Aan het begin van onze week als vrijwilligers, hebben we expliciet de opdracht gekregen dat moeders en kinderen zich niet aan je hechten. Wij zijn immers na die week weer weg. Desalniettemin is er soms zo’n leuke mooie klik dat ze wel knuffelen en ik blijf dan natuurlijk niet als een ijsbeer staan. Ik voel dat de bezoekjes van ons aan het kamp (en andersom hun bezoekjes aan de tuin van Because We Carry), lichtpuntjes in hun dag zijn. 

Bij de schoenensessie stond bijvoorbeeld altijd drinken klaar, speelde muziek en bleven velen nog gezellig nakletsen met elkaar. De kinderen speelden op de schommel, in de vijgenboom of in het beekje. Voor de rest is het anders voor hen toch hangen in het kamp, slapen en wachten of ze een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen met een Grieks paspoort. Als die zijn verkregen kunnen ze conform het Dublin akkoord doorreizen naar andere landen in Europa.

Gelukkig zijn de doorlooptijden op Lesbos inmiddels enorm verbeterd. Het voorkomt ook veel negatief gedoe in het kamp want lange tijd in onzekerheid wachten en hangen, haalt in niemand het beste naar boven.

Grieken op Lesbos over het vluchtelingenkamp: toen & nu

We hebben hier heel wat Grieken gesproken en eigenlijk zegt iedereen hetzelfde. Het was verschrikkelijk toen mensen met duizenden per dag aankwamen. Hele straten en stranden lagen vol en de stroom ging maar door. Destijds Kamp Moria was veel te klein en de chaos enorm op het kleine eiland. Met dit nieuwe kamp (sinds de brand), de kortere doorlooptijden en het behapbare aantal nieuwe bootjes, is het voor iedereen prima dat dit kamp er is. Het is afgebakend, onder controle en vormt geen gedoe of gerotzooi meer.

De kerntaak van Because We Carry is om het bestaan van gevluchte moeders en kinderen net iets dragelijker te maken. Lees: dat het hen net boven het minimum van het minimum uit tilt. In de uitvoering betekent het dat het naast liefde vooral draait om een enorme logistieke operatie. Zowel in Nederland, als Athene, als op Lesbos. Ik had me dat nooit zo nadrukkelijk gerealiseerd.

Persoonlijke ervaringen & lessen

We zijn onder de indruk en eerlijk gezegd na deze werkweek op Lesbos bekaf 🙈. Het was intens en intensief met onregelmatige werktijden, veel fysiek sjouwen en we hebben honderden mensen persoonlijk ontmoet.. De spirit die ik bij de gevluchte moeders en kinderen vooral proefde, was naast de triestheid vooral ook hoop. Hoop, geloof in wat dan ook, en een portie liefde, dat blijven toch de ankertjes om het leven te dragen. 

Ieder mens heeft recht op een minimaal menswaardig bestaan. Het is ieders geboorterecht. Ik geloof dat mensen elkaar moeten dragen, ook -of juist – als het leven moeilijk is. Elkaar steunen en stimuleren, dat is de kern van ons mens zijn. Daarvoor hoeven we elkaar niet te kennen. Of hoeven we niet tot dezelfde bubbel, nationaliteit of geloof te horen. Met ons hart open kunnen we uitreiken naar elkaar en maken we elkaars leven een stukje lichter. In de kern wil iedereen hetzelfde: liefde. In de kern IS iedereen liefde.

Onze eigen missie: We Are Wanderlust

Voor ons sluit dit precies op onze missie We Are Wanderlust, aan. Waarbij ‘ We’ niet verwijst naar Bert en mij, maar naar de mens. Vanuit deze missie zijn wij naar Lesbos gegaan. Natuurlijk, ik ben er geen perfectionist in. Als iemand voor de tigste keer de schoenen in haar maat toch afwijst, zucht en denk ik, “pff deze vrouw is echt moeilijk…”. En kan ik het even niet meer opbrengen om met een brede lach heel beslist te zeggen: “nu moet je echt kiezen…”

Maar ik heb wel de intentie en omdat ik me bewust ben van wat er gebeurt en ik reflecteer op mezelf en de situatie, kan ik mijzelf bijsturen: Terug naar van hart tot hart. Verbinding vinden want verbinding heelt. Terug naar We Are Wanderlust. 

Waarom? Because We Carry… 🙏💝🙏

Meer over Because We Carry

Because We Carry is een kleurrijke community van meer dan 100 duizend vrouwen. Zij zetten onmacht om in daadkracht. Samen helpen ze moeders op de vlucht. Meiden, vrouwen, moeders of niet. BWC’ers zijn ze in hart en nieren met een team van 30 vrouwen, op Lesbos, in Athene en in Amsterdam. 

De wereldse problemen zijn groot, maar je bent zeker niet te klein om verschil te maken. Bij Because We Carry kun je altijd helpen.

Dit is het tweede blog uit een reeks. Heb je het eerste blog gemist? Dat kun je hier teruglezen.